...Chúng ta muốn tìm một con đường dễ dàng. Nhưng không có đau khổ thì không có trí tuệ. Để cho trí tuệ chín muồi bạn phải ngã đổ và khóc than nhiều lần...

Thực ra, hạnh phúc chỉ là biến thể của đau khổ dưới một hình thái tế nhị. Dính mắc vào hạnh phúc cũng như dính mắc vào đau khổ nhưng bạn không thấy đó thôi.

Đừng nghĩ rằng nắm giữ hạnh phúc là xa lìa đau khổ. Cả hai dính chặt vào nhau không thể tách rời. Đức Phật chỉ cho chúng ta biết đau khổ là kẻ thừa kế tai hại của hạnh phúc. Hãy xem đau khổ và hạnh phúc ngang nhau. Khi hạnh phúc khởi sinh, đừng quá vui mừng mà bị cuốn trôi đi; khi đau khổ đến cũng đừng quá thất vọng mà bị nhận chìm vào dòng thác lũ.

Khi đau khổ phát sinh, hãy nhận thấy rằng chẳng có ai đang chịu đau khổ. Nếu nghĩ rằng đau khổ và hạnh phúc là của bạn thì bạn sẽ không bao giờ tìm thấy bình an.

Người đau khổ sẽ từ sự đau khổ này mà có trí tuệ. Nếu không đau khổ, họ sẽ không quan sát và không có trí tuệ. Không trí tuệ thì không hiểu biết. Không hiểu biết sẽ không thoát khỏi khổ đau. Vậy thôi!

Thế nên phải kiên trì nhìn lại những gì xảy ra nơi chính mình, để rồi sẽ thấy thế gian này không còn sợ hãi như trước nữa. Đức Phật thành đạo chính trong thế gian này chứ không phải ngoài thế gian này...

Ajahn Chah
Trích từ cuốn "Chẳng có ai cả"

Kính bạch sư! Con xin cầu chúc Quý Sư được sức khoẻ và thành tựu trong Chánh pháp. Con là một sinh linh bé nhỏ thấp hèn mang đầy tội lỗi trong vòng luân hồi, hôm nay con mạo muội, can đảm nói lên đây một vài suy nghĩ từ tấm lòng biết ơn đối với Bậc Thiện Trí. Vì các ngài đã khai trí cho chúng sinh như chúng con, mặc dù lòng biết ơn không thể diễn đạt được cho hết bằng lời ở đây nhưng con viết ra những dòng này để biểu lộ rằng dù ở nơi xa, không có duyên lành để được diện kiến Bậc Thiện Trí nhưng khi bắt gặp được trang web này, con vô cùng biết ơn vì con đã bắt gặp được cơ duyên đến với Phật pháp, cũng như cơ duyên mà con biết đến Phật giáo Nguyên thủy.

Con kém trí đến nỗi gần như tuyệt vọng trong biển Phật Pháp mênh mông, nhưng con thầm theo dõi học được chút nào cho tâm thì hoan hỉ cho tâm chút ấy. Mỗi ngày con còn sống trên cõi đời này, con luôn hướng về Phật Pháp với tâm niệm sửa chữa bản thân để được trọn vẹn kiếp con người biết đến Thiện pháp, tầm cầu giải thoát. Đối với những Phật tử đã tham gia trên website, con thật ngưỡng mộ và quan tâm đến tri kiến.

Kính nguyện Phật pháp trường tồn! Kính nguyện bậc Trí tuệ có sức khoẻ và đem an lành lớn cho thế gian, đem lại ích lợi cho những người xung quanh! Kính nguyện thái bình an lạc! Nguyện tất cả sinh linh tròn đầy hạnh phúc! Nguyện tái sinh cõi lành! Con thành tâm đảnh lễ Đức Phật! Thành tâm đảnh lễ Đức Pháp! Thành tâm đảnh lễ Đức Tăng! Xin Bậc Thiện Trí xá tội cho con!

Trả lời:
Sādhu lành thay! Nếu trang web này đã giúp con đến với Phật Pháp thì đó chính là niềm vui của sư cũng như Ban Biên Tập và những người đã ủng hộ trang web bằng cách vào đọc, nghe và đặt câu hỏi để giúp cho nội dung trang nhà ngày càng phong phú hơn.

Con đừng mặc cảm tội lỗi, dù đó là nhân trong kiếp hiện tại hay quả của kiếp quá khứ, vì có sai mới nhận ra cái đúng, có khổ đau mới thấy được giải thoát. Đúng sai thiện ác chỉ là bài học để giác ngộ giải thoát chứ không nên để những khái niệm này trói buộc tâm trí mình.

Chỉ cần biết sử dụng ba đức tính đã sẵn có nơi mọi người là thận trọng - chú tâm - quan sát thì có thể học ra bài học đúng sai thiện ác để điều chỉnh nhận thức và hành vi ngay đó mà không nên ray rứt hay mặc cảm vì nghĩ rằng mình đã vi phạm một khuôn mẫu đạo đức nào.

Chưa từng có chúng sinh nào không trải qua sai lầm, tội lỗi mà có thể giác ngộ giải thoát được cả. Quan trọng là có biết điều chỉnh để trở về với chân tâm thực tánh hay không mà thôi. Chân tâm này được đức Phật ví như vầng trăng chiếu sáng (pabhassars citta), và Ngài dạy trong Kệ Pháp Cú:

Và cũng trong Pháp Cú đức Phật dạy:

Nay con đã biết mình có nhiều lầm lỗi và đã tìm được chánh pháp chính là vầng trăng ra khỏi mây che. Chúc mừng con!

Viên Minh
Mục Hỏi & Đáp trungtamhotong.org

Cái gì là mối liên hệ hiện thực giữa chúng ta với nhau trong đời sống hàng ngày? Nếu bạn xem xét điều này thật kỹ và đừng sợ sệt, hãy nhìn điều gì xảy ra. Bạn sẽ có một hình ảnh về chính mình, đúng thế không? Bạn có một hình ảnh, một ý niệm, một hình dung về chính bạn, và người mà bạn liên hệ cũng có hình dung của người đó, hình ảnh của người đó về chính họ.

Xin hãy nhớ, bạn đang nhìn ngó chính mình, chứ không phải chỉ nghe những lời này thôi đâu. Ngôn ngữ chỉ là tấm gương và tấm gương trở nên vô dụng nếu bạn tự nhìn ngắm mình. Thế nên bạn cũng như người khác, đàn ông cũng như đàn bà, con trai cũng như con gái, chồng cũng như vợ, v.v…, mỗi người đều có một hình ảnh, một kết luận, một ý niệm về chính bản thân mình.

Nếu bạn ở chung với ai đó dù một tuần hay một trăm tuần, bạn cũng đều tạo ra một hình ảnh về người đó, và người đó cũng tạo ra một hình ảnh về bạn. Thực tế là như thế. Bạn có lo ngại khi nhìn hình ảnh này không? Cái hình ảnh đã được xây dựng sau nhiều ngày, nhiều năm, sau nhiều biến cố như trách móc, vui thú, tiện nghi, sợ hãi, thống trị, sở hữu, ràng buộc, v.v…

Mỗi người có một hình ảnh về người khác. Đó là một thực tế. Thế mà bạn gọi đó là mối liên hệ. Đó chỉ là mối liên hệ giữa hai hình ảnh, giữa hai ý niệm. Đúng thế không? Bạn không cần phải đồng ý với người đang nói, bạn cứ nhìn vào thực tế này. Những hình ảnh này, ý niệm hay kết luận này, tất cả đều là ký ức mà mỗi người đều xây dựng nên, được gìn giữ trong bộ não. Và chúng tác động phản ứng lẫn nhau dựa trên những hình ảnh đó. Bạn từng bị xúc phạm và sự xúc phạm này là một ký ức được giữ trong não và chính nó sẽ phản ứng. Thế nên mối liên hệ của chúng ta không hề từ thực tại đích thực mà từ ký ức.

Nếu bạn có gia đình, bạn đã có sẵn một hình ảnh về vợ bạn, và vợ bạn cũng xây dựng một hình ảnh về bạn. Những hình ảnh này, những ý niệm này là những thứ như trách móc, những lời phê bình tầm phào, những sự xúc phạm, những thú vui, những tiện nghi, ký ức về tình dục, tất cả đều tham gia. Và mối liên hệ được thiết lập giữa hai hình ảnh giả tạo này là của ký ức; nó không hiện thực; và do đó nó luôn luôn  là sự chia cắt và tranh chấp. Nếu bạn từng bị xúc phạm trong mối liên hệ này, thì kẻ bị xúc phạm chính là hình ảnh  bạn nghĩ về mình.

Tôi tự hỏi bạn đang thực sự quan sát điều này trong chính bạn hay đang lắng nghe người nói và đồng ý với người nói? Ở đây ta có hai thực tế khác nhau. Nếu bạn đồng ý với người nói thì điều này không có mấy ý nghĩa. Bạn có thực sự thấy mình tạo nên một hình ảnh về chính mình và những thứ xúc phạm nọ hiện hữu cũng chỉ vì có hình ảnh này?

Thế là trong mối liên hệ giữa con người, sự xúc phạm đã có chỗ đứng. Hình ảnh bị xúc phạm. Nếu bạn không cứu chữa hình ảnh này một cách hoàn toàn thì mối mâu thuẫn cứ mãi tồn tại. Có những sự xúc phạm đã qua và bạn có thể sẽ nhận thêm cái mới. Trong quá khứ bạn từng bị xúc phạm; rủi thay nó đã xảy ra từ thời thơ ấu – trong trường tiểu học, trung học, trong gia đình. Suốt đời con người bị thương tổn, và vì bị thương tổn, ta xây một bức tường quanh ta để chống trả, để không bị thương tổn nữa. Và khi xây bức tường, sự chia cắt phân biệt liền xảy ra. Bạn có thể nói “Ta yêu em”, nhưng đó chỉ là ngôn từ vì nơi đây có sự phân biệt.

Có cách nào ta hoàn toàn không bị xúc phạm không? Điều này không có nghĩa là hãy xây một bức tường chống trả để không ai đụng được tới bạn, mà hãy sống không cần đề kháng, điều đó mới có nghĩa không bao giờ bị xúc phạm.

Bạn biết bị xúc phạm có nghĩa gì không? Khi một đứa trẻ bị so sánh với một đứa khác thì đó là một sự xúc phạm. Mọi sự so sánh đều làm tổn thương cả. Mọi dạng của sự bắt chước, rập khuôn đều xúc phạm, không phải chỉ phiến diện thôi mà sâu xa trong tâm. Và khi ta bị thương tổn thì từ đó sẽ sinh ra bạo lực. Không bao giờ bị thương tổn là điều khả dĩ không? Làm sao ứng xử với sự thương tổn đã qua và tránh sự thương tổn về sau? Chúng ta thử tìm xem.

Khi bạn nói “Tôi bị xúc phạm” thì cái “tôi” bị xúc phạm đó là gì? Bạn nói: “Ông xúc phạm tôi” – bằng ngôn từ, bằng cử chỉ, bằng sự vô lễ, v.v… - thì xúc phạm là gì? Không phải người bị xúc phạm chính là hình ảnh mà bạn nghĩ về mình ư? Hãy xem thử đi! Hình ảnh này là một trong những yếu tố mà xã hội, giáo dục và môi trường xung quanh đã sinh ra ở trong bạn. “Bạn” là hình ảnh, ấn tượng, danh tính, thể hình, tính cách, phong cách, v.v… Tất cả những cái này là bạn, là hình ảnh, là ấn tượng, cái mà bạn đang là. Và hình ảnh này bị xúc phạm.

Bạn có một tổng luận về chính mình, rằng bạn là thế này thế kia, và khi tổng luận này bị quấy nhiễu, bạn thấy mình bị xúc phạm. Thế thì bạn có thể sống mà không có tổng luận nào không, không có hình ảnh, không có ấn tượng gì về mình cả? Bao lâu bạn có hình ảnh về mình, bấy lâu bạn còn bị xúc phạm triền miên. Bạn có thể đề kháng, bạn có thể xây một bức tường chắn quanh mình, nhưng khi có bức tường quanh bạn, khi bạn rút lui thì đã có một sự chia cắt, nơi đó có tranh chấp – như giữa người Ả-Rập và người Do Thái, như người theo Islam giáo và Ấn Độ giáo, người theo phe xã hội và người không theo phe xã hội. Bất cứ nơi nào có chia cắt thì luật tự nhiên là nơi đó có tranh chấp.

Thế thì có thể nào không bao giờ ta bị xúc phạm cả chăng? Điều đó có nghĩa phải có một tâm hồn hồn nhiên, một tâm hồn không thể bị thương tổn. Thật quan trọng phải xác định xem ta có thể sống như thế trong đời sống hàng ngày. Vấn đề không phải là bỏ đời đến một tu viện hay một cộng đồng nào đó, nơi mà bạn nhất trí về mọi điều với nhau, tìm một chỗ mà ai cũng ủy mị sướt mướt; nhưng ngay trong thực tại của đời sống hàng ngày để xác định liệu bạn có thể sống mà không có một hình ảnh nào về mình và do đó không bao giờ bị xúc phạm, tức là không bao giờ có tranh chấp, không bao giờ có sự phân biệt chia cắt về tâm lý. Chúng ta đang thử tìm hiểu điều đó. Chúng ta đang xem xét liệu có thể sống theo cách này chăng.

Trước hết hãy ý thức là ta có hình ảnh nọ. Khi tôi có một hình ảnh về bản thân mình và nó bị xúc phạm, còn vợ tôi cũng có một hình ảnh về chính cô ấy và cô ấy bị xúc phạm thì làm sao giữa chúng tôi có mối liên hệ được? Thế thì có thể đừng có hình ảnh không, tức là khỏi bị xúc phạm không? Ta đã bị xúc phạm trong quá khứ rồi và ta đã chống trả, xây quanh mình một bức tường, lo ngại bị xúc phạm thêm, do đó mà rút lui, tự cô lập. Làm sao giải quyết những xúc phạm đã qua? Phải chăng bạn sẽ phân tích tại sao mình bị tổn thương, nguyên nhân của sự xúc phạm? Bạn muốn đi vào vấn đề này bằng óc phân tích sao?

Hãy xét truyền thống chuyên phân tích. Chúng ta đã chấp nhận phép phân tích như một phần của đời sống. Nếu bạn không phân tích được chính mình, bạn sẽ đi tìm chuyên gia. Hãy xem quá trình của phép phân tích là gì? Đó là nơi có người phân tích và vật bị phân tích. Hãy nhìn ngay sự chia cắt phân biệt ở đây. Không phải người phân tích chính là vật bị phân tích hay sao? Thế cho nên bạn tạo ra một sự chia cắt giả tạo giữa người phân tích và vật bị phân tích, nhưng thực tế người phân tích chính là vật bị phân tích. Cho nên có một sai lầm căn bản trong quá trình của phép phân tích.

Trong quá trình phân tích bạn cũng lấy thời gian – ngày, tháng, năm – để chơi trò chơi của mình và bồi bổ cho nhau trong những cách thức đặc biệt của bạn, về mặt tài chánh cũng như tình cảm và các chuyện liên quan khác. Khi đã nhận ra sai lầm căn bản của quá trình phân tích, làm sao con người xả bỏ được mọi sự xúc phạm đã qua cũng như mọi sự thể có thể đến trong tương lai?

 Người nói và bạn cùng nhau chia sẻ vấn đề này, để cùng nhau tìm hiểu liệu trong đời sống này ta có thể sống mà không bao giờ bị một xúc phạm nào không, vì chỉ sau đó bạn mới hiểu thế nào là lòng yêu thương.

Sự xúc phạm và sự xu nịnh chỉ là một, phải không? Cả hai đều là những dạng khác nhau của sự xúc phạm. Bạn được xu nịnh và bạn lấy làm thích và người xu nịnh sẽ biến thành thân thích của bạn. Đó là một cách khác của việc thừa nhận hình ảnh nọ. Một dạng thì bạn ưa thích, dạng kia bạn không ưa thích. Chúng ta đang nói về những gì không ưa thích, tránh làm sao không bị xúc phạm; nhưng chúng ta cũng nói về cái kia, cái vui thích, tiện nghi, thoải mái đối với hình ảnh mà ta có về mình. Cả hai đều chỉ là một. Thế thì tôi phải thế nào, con người phải thế nào để khỏi bị xúc phạm? Để đi vào câu hỏi này chúng ta cần phải chú tâm.

Chú tâm (Attention) là sao? Nếu bạn biết chú tâm có nghĩa gì thì vấn đề có thể được giải quyết. Có lúc nào bạn hoàn toàn chú tâm vào một việc gì chưa? Một sự chú tâm hoàn toàn, trong đó không có một trung tâm nào từ việc bạn chú ý? Nếu có trung tâm của sự chú ý thì có ngay sự phân biệt chia cắt.

Hãy nói một cách khác. Bạn biết rõ mình đang ý thức về gì. Ta đang ý thức về cây cối mà ta đang ngồi dưới gốc, ý thức về thân cành và sự rậm rạp của nó, về lá cây, vế bóng sẫm, về tất cả thiên nhiên và vẻ đẹp của nó. Rồi bạn ý thức mình đang ngồi trên mặt đất, màu sắc của những tấm thảm, ý thức về chiếc máy phóng thanh. Và bạn có ý thức về tất cả những thứ này, chiếc máy phóng thanh, tấm thảm, trái đất, màu sắc lá cây, v.v… chiếc áo màu xanh, có ý thức mà không chút lựa chọn không? Chỉ nhìn ngắm mà không lựa chọn, đánh giá gì cả, chỉ nhìn thôi.

Nếu bạn có thể nhìn mà không đánh giá, không chọn lựa gì cả, chỉ quan sát thôi thì trong sự quan sát này không có người quan sát. Khi mà người quan sát bắt đầu đánh giá phân biệt, cái ưa thích và cái không ưa thích, “Ta thích cái này, ta không thích cái kia” thì lúc đó có sự chia cắt. Thế nên chỉ có sự chú tâm đích thực nếu không có một thể tính nào đó nói, “Ta đang chú tâm”. Xin nhớ, hiểu điều này thật là quan trọng. Vì rằng, nếu có sự chú tâm thật, khi có sự tỉnh giác mà trong đó không có lựa chọn, không có đánh giá, chỉ đơn thuần quan sát thôi, thì bạn sẽ thấy mình không bao giờ bị tổn thương nữa, và những sự tổn thương đã qua bây giờ cũng biến mất. Nhưng khi có người quan sát xuất hiện thì người quan sát bị thương tổn lập tức.

Cho nên khi có sự chú tâm hoàn toàn thì không có sự thương tổn. Liệu có ai cho rằng người nói này là kẻ điên hay kiêu căng ngạo mạn thì xin cứ nói. Khi nghe những lời này và hoàn toàn chú tâm vào nó, thì không có sự thương tổn đã qua lẫn thương tổn sẽ tới, vì không có thể tính nào đang quan sát cả. Xin nhớ, điều này rất quan trọng, vì bao lâu còn có sự phân biệt, bấy lâu còn tranh chấp mâu thuẫn. Thật là quan trọng khi xét sự sợ hãi, sự vui thích, lo âu hay cái chết, ta phải thấy bao lâu còn có sự phân biệt giữa người quan sát, người chứng nghiệm, người suy tư với tư tưởng, thì bấy lâu buộc phải có tranh chấp, mâu thuẫn, chia cắt, phiến diện và vì thế mà có sự phân biệt. Bây giờ bạn có thể quan sát cây cối, quan sát chính mình, nhà hàng xóm, quan sát cuộc đời một cách hoàn toàn chăm chú không? Và khi bạn chịu chú tâm trọn vẹn, liệu lúc đó có còn một hình ảnh nào  không?

Khi không còn hình ảnh, ấn tượng, kết luận nào cả thì mối liên hệ giữa hai con người là như thê nào? Hiện giờ thì mối liên hệ của chúng ta dựa trên sự chia cắt phân biệt, điều này hẳn đã rõ. Anh ta đến sở làm, nơi mà anh đã cư xử với đồng nghiệp rất tàn bạo, đầy tham lam và ham muốn; rồi anh về nhà và nói với vợ: “Này em, em đáng yêu biết bao.” Có mâu thuẫn trong cuộc đời của chúng ta và do đó cuộc đời chúng ta là một cuộc đấu tranh triền miên, và vì vậy mà không có mối liên hệ.

Có mối liên hệ đích thực giữa người và người tức là không còn bất cứ hình ảnh gì; không có ấn tượng, không có kết luận. Và điều này thật là phức tạp vì bạn có ký ức. Bạn có thể xả bỏ ký ức về những điều xảy ra ngày hôm qua không? Tất cả đều tùy thuộc vào đó. Lúc đó thì mối liên hệ sẽ ra sao giữa hai con người mà không ai còn hình ảnh nữa? Bạn sẽ tự thấy điều này lúc bạn không còn hình ảnh. Lúc đó có thể là tình yêu thương.

Người ta có thể sống như thế, thực sự trong đời sống hàng ngày; không có phân biệt, tức là không có chiến tranh, không có tranh chấp.

T.U con,
Nhận thư con trong thời gian Thầy đang nhập thất để tĩnh dưỡng tối đa nhân đầu mùa an cư kiết hạ. Đáng lẽ ra thất Thầy mới viết cho con, nhưng Thầy không nỡ để con kéo dài tình trạng khủng hoảng có thể đưa đến thối giảm tín tâm trên con đường học đạo.

Tín tâm là đầu mối của tinh tấn, giác niệm, định tĩnh, trí tuệ, giác ngộ và giải thoát. Nếu tín tâm thối giảm thì toàn bộ tiến trình giác ngộ giải thoát sẽ bị lung lay. Đó là điều Thầy không thể không quan tâm.

T.U, con hãy bình tĩnh, Thầy sẽ giúp con hiểu tại sao con đang bị khủng hoảng và làm thế nào để con có thể ra khỏi tình trạng khủng hoảng này.

Trước hết con đừng sợ tình trạng khủng hoảng mà con đang trải qua, vì đó là quá trình tất yếu. Trên quá trình tiến hóa, con người tất yếu phải đi qua các giai đoạn khủng hoảng để đi vào và thoát ra mỗi chặng đường cam go, khốc liệt, rồi cứ thế họ tiến đến cứu cánh cuối cùng.

Con đã bước qua được chặng đường vật chất thô thiển như nghèo khổ, bệnh tật, khó khăn... mà con đã từng đấu tranh và khắc phục được chúng, trong khi những người khác đang loay hoay trong cơn sốt thành bại, được mất, nghèo giàu, hơn thua, yếu mạnh... Như thế con đã ra khỏi chặng đường bùn lầy đó. Thầy mừng cho con.

Chặng đường giá trị đạo đức
Rồi bấy lâu nay con đã tiến vào một chặng đường mới, đó là chặng đường giá trị đạo đức. So với giai đoạn vật chất thì nó cao thượng hơn, nhưng cũng chính ở đó con tìm thấy một tình trạng khủng hoảng mới khi con phải phấn đấu, lựa chọn giữa hai con đường thiện và ác, tốt và xấu, ngay thẳng và gian manh, chân thực và giả dối... Con đã thấy rằng một bên là đỉnh cao, một bên là vực sâu, và con cũng đã quyết định phải chọn đỉnh cao cho định hướng của đời con. Đó là quyết định đúng và cao quý.

Nhưng oái oăm thay trước mắt con những giá trị đạo đức đó dường như đang lung lay và không thực! Rõ ràng là những kẻ đạo đức, thực thà, chất phác đang bị thiệt thòi, đang bị chà đạp và biếm nhẽ! Còn những kẻ bất lương, gian manh, dối trá lại nghiễm nhiên được ưu đãi, được tâng bốc và kính nể!

Như vậy đạo đức, nhân quả, nghiệp báo, luân hồi có thực hay không? Nghi ngờ này khởi lên nơi con như một thử thách khiến con phải lẩn quẩn trong vòng thiện ác thị phi và bị bế tắc lâu dài trong đó. Khổ nỗi bây giờ làm thiện thì khó tin và làm ác thì cũng không sao làm được! Suy nghĩ, đắn đo, phân vân, phấn đấu, thất bại, chán nản, nghi ngờ, khủng hoảng, bế tắc!

Nhưng rồi con cứ yên tâm, “vật cùng tắc biến, biến tắc thông” mà. Một ngày nào đó khi đầy đủ nhân duyên con sẽ vượt ra khỏi thiện ác thị phi để thấy ra một chân trời mới, một chặng đường mới. Ở đây đạo đức sẽ không đòi hỏi điều kiện nào cả, nó chấp nhận thiệt thòi, chà đạp và biếm nhẽ vì nó đã thoát thai để trở thành trí tuệ với chân lý tuyệt đối và tối thượng, không phải nhân quả thiện ác tầm thường. Giống như con sâu biến thành con nhộng.

Chặng đường phân biệt chân-vọng
Và khi con bước vào chặng đường mới này của trí tuệ con lại phải đương đầu với một cuộc khủng hoảng mới, như nhộng phải biến thành bướm để bay vào khung trời cao rộng: đó là sự phân vân giữa chân và vọng, giữa khổ đế với diệt đế, giữa tập đế với đạo đế.

Nếu con vượt qua chặng đường này con sẽ “parasangate” như trong câu chú cuối Bát Nhã Tâm Kinh: “Gate, gate, paragate, parasangate, Bodhi svàhà” (vượt qua, vượt qua, vượt qua bờ bên kia, hoàn toàn vượt qua bờ bên kia, đó chính là tuệ giác !).

Đó, con thấy không, chặng đường nào cũng phải có hai bờ để khủng hoảng và để vượt qua. Con đang vượt qua, vượt qua... tất nhiên con phải kham nhẫn nhận chịu đớn đau và khủng hoảng. Vậy con hãy tinh tấn, sáng suốt, định tĩnh, đừng để tín tâm thối giảm, đừng để phóng dật trổ sinh.

Hãy tin ở con, không tin ở lý thuyết nhân quả tái sinh một cách máy móc và kinh điển, không tin ở giá trị đạo đức nào tiên định. Chân lý chỉ tìm thấy nơi con khi con sáng suốt, định tĩnh, trong lành, giác ngộ và giải thoát. Có một số vấn đề về nhân sinh, vũ trụ, đạo đức v.v... Đức Phật chỉ tạm dùng để giải thích cho người mới học đạo, rồi sau những sự thật này cần phải được hành giả tự thấy, tự chứng ở mức độ thâm sâu, vi tế và như thực chứ không nhắm mắt tin theo một số khía cạnh nhỏ mà Đức Phật vì lòng từ bi tạm tùy cơ ứng hóa để người tu học yên tâm tu niệm.

Cuộc đời là như vậy
Thầy cũng có thể giải thích cho con một số khía cạnh về nhân quả nghiệp báo nhưng thật là dài dòng vô ích. Riêng ở khía cạnh con thắc mắc Thầy có ý kiến thế này:
1) Đối với người thiên nặng về vật chất thì đạo đức bị xem thường, người này có thể làm điều ác để được mục đích lợi dưỡng. Và khi người này gặp thời, nghĩa là thời mà đa số con người thiên nặng vật chất thì người ấy được tôn trọng, được địa vị, danh vọng, uy quyền.

Nhưng con nghĩ thế nào khi họ không gặp thời nữa? Giống như trên một đồng lúa, gặp thời con người lười biếng thì cỏ được tốt tươi, lúa bị èo uột. Còn gặp thời con người siêng năng thì lúa được tốt tươi, cỏ bị nhổ bỏ. Thời của nhân quả cũng vậy.

2) Đối với người thiên nặng đạo đức thì vật chất bị xem thường, người này có thể làm thiện để được phước báu tinh thần. Và khi người này gặp thời, nghĩa là thời mà đa số con người thiên nặng đạo đức thì người ấy được tôn trọng, được địa vị, danh vọng và uy quyền. Trái lại thì cũng bị chê bai, khinh bỉ, chà đạp. Đời là vậy có gì con phải ngạc nhiên!

Ngày xưa Khuất nguyên thấy đời đục cả chỉ một mình ông trong nên ông khổ sở lắm. Có lần ông ra bờ sông Thương Lương đứng than thở trò đời thì nghe một ngư ông hát:

Thương Lương chi thủy thanh hề khả dĩ trạc ngã anh 
Thương Lương chi thủy trược hề khả dĩ trạc ngã túc.

(Nước sông Thương Lương trong thì ta giặt giải mũ,
còn nước sông Thương Lương đục thì ta dùng rửa chân).

Lắng sâu mà vượt qua bờ bên kia
Con cũng vậy, nếu con đặt trọng tâm của đời sống là giác ngộ thì chính trò đời này đã phơi bày bản chất của nó cho con giác ngộ. Nếu cuộc đời không có những nguy hiểm mà chỉ có những vị ngọt thì khó có người giải thoát, phải không con? Còn nếu con đã là người chấp nhận con đường đạo đức mà không gặp thời thì một là con phải thật khiêm tốn nhu hòa, đừng để lộ đạo đức ra ngoài, “đức hậu tỷ như xích tử” (đức dày giống như trẻ sơ sinh), cứ hòa với mọi người, thương yêu và hỷ xả cho họ, miễn đừng bị đồng hóa là được.

Nếu không được như vậy thì hai là con phải có khí phách cao ngạo một tí, phải xem thường bình phẩm khen chê ở đời, phải xem thường những thiệt thòi mà con phải chịu đựng.

Con không nhớ câu nói của Chúa: “Kẻ nào chịu thiệt thòi trên thế gian này, kẻ ấy được ưu tiên trên nước Thiên đàng”sao? Thế gian là quyền lợi vật chất, còn thiên đàng là an lạc tinh thần. Nếu một người thực sự đạo đức họ sẽ an bần lạc đạo như lời Chúa và các bậc Thánh hiền dạy. Vì thật ra chưa nói đến tối thượng an ổn khỏi các ách phược của một bậc hoàn toàn giải thoát, chỉ những an lạc tinh thần cũng đủ đền bù biết bao thiệt thòi ở giữa thế gian đầy tranh chấp nhiệt não, phải không con?

Thật là hay nếu con lắng sâu hơn nữa để nghe từ bên trong những giá trị đạo đức đích thực, để bắt gặp một niềm an lạc tinh thần mà không một quyền lợi nào trên đời có thể so sánh được. Người nào đạt được thiền tịnh thâm sâu Đức Phật gọi là đã đạt được hiện tại lạc trụ của các bậc Thánh.

Lắng sâu cũng có nghĩa là vượt qua, vượt qua cái vỏ bề ngoài của những tư tưởng, ý niệm hay hành động đạo đức để hướng vào bên trong (Opanayiko), bên trong nữa... cho đến khi con bắt gặp sự thâm sâu của thiền: sáng suốt, định tĩnh, trong lành, giải thoát và biết mình giải thoát.

Có sá gì những phần thưởng bên ngoài của đạo đức, có sá gì những thiệt thòi mà cuộc đời bắt con gánh chịu, hãy lắng sâu vào bên trong bằng con đường Chánh Niệm Tỉnh Giác, hãy lắng sâu, lắng sâu đến chỗ uyên ảo của đạo.

Thân ái chào con.
Thầy.

Viên Minh
Tuyển Tập Thư Thầy - Thư số 27

Kính Thầy,
Phật dạy có tới 84 ngàn pháp môn tu tập, tùy theo căn cơ cuả mỗi người. Làm thế nào để con có thể biết là mình thích hợp với pháp tu gì để thực hành có kết quả để chuyển hoá được tham sân si của mình? Con kính xin Thầy hoan hỷ chỉ dạy cho. Con thành tâm kính lễ Thầy.

Trả lời:
Thực ra 84 ngàn là cách nói của người Ấn Độ thời bấy giờ để ám chỉ con số không thể đếm được. Nghĩa là có bao nhiêu chúng sinh thì có bấy nhiêu pháp môn tu, bởi vì mỗi sinh thể tự mình là pháp môn tu của chính mình. Mỗi sinh thể chỉ qua chính mình mà học ra bài học giác ngộ giải thoát của mình mà thôi.

Đó là lý do vì sao đức Phật dạy:
"Attà'hi attano nàtho. Ko'hi nàtho parasiyà. Attanà'va sudantenna. Nàtham labhati dullabham." - Tự mình nương tựa chính mình. Không nào ai khác cho mình tựa nương. Tự tâm thanh tịnh tỏ tường. Là nơi nương tựa diệu thường hiếm thay.

Vậy đơn giản là con trở về trọn vẹn trong sáng biết mình thì con sẽ thấy ra trong đó bài học giác ngộ "diệu thường hiếm thay" chứ đâu cần tìm kiếm đâu xa.

trungtamhotong.org

Áng mây bồng bềnh trên vòm trời xanh thẳm, con sóng bạc đầu thì thào trong biển biếc, một thân cây bé nhỏ mọc trước hiên nhà, một đóa hoa tươi thắm nở ven đường, tất cả đều rất đẹp. Nhưng, nếu như thiếu đi một tâm hồn thẩm mỹ, thì cho dù có bao nhiêu cảnh đẹp trước mắt, cũng không thể nhìn thấy.



Chuyện  kể  rằng, một  hôm,  Tô  Đông  Pha cùng Thiền sư Phật Ấn tĩnh tọa tham thiền, khi đứng dậy, Tô Đông Pha quay sang Phật Ấn hỏi:

“Thiền sư, Ngài thấy tôi lúc ngồi thiền giống cái gì?”

“Đại học sĩ giống như một ông Phật”, Phật Ấn trả lời rồi hỏi lại: “Vậy Đại học sĩ thấy ta giống cái gì?”

“Thiền sư ngồi ngay ngắn bất động, giống hệt một đống phân bò”, Tô Đông Pha nói.

Tình bạn  giữa họ  rất thân  thiết,  sâu sắc,  cũng  là những  người cùng sở thích; những  lúc gặp nhau  đối cơ, Tô Đông Pha thường ở thế hạ phong, nhưng không biết sao, lần này đã thắng, họ Tô mừng thầm nghĩ vậy. Sau khi về đến nhà, Tô Đông Pha hớn hở đem chuyện ấy kể lại cho em gái nghe, cứ ngỡ em gái sẽ phục tài đối cơ của mình, nào ngờ em gái nói:

“Anh trai ơi, anh đã bị thua  rồi, lại thua  một cách thê thảm!”

“Anh sao lại thua được?”, Tô Đông Pha không hiểu và gặng hỏi.

“Trong tâm của Thiền sư có Phật, cho nên thấy anh giống Phật”. Em gái họ Tô nói, “Còn trong tâm anh chỉ có phân bò, cho nên thấy ai cũng giống như phân bò”.

Đây là câu chuyện  mặc dù không hẳn đã có thật, nhưng ý nghĩa của nó trái lại rất rõ ràng: người có lòng dạ không ngay thẳng, thì nhìn thấy gì cũng “xiêu vẹo”, mọi người gọi loại người này là “mắt phân bò” (ngưu phẫn nhãn).

Thẩm mỹ là một loại kinh nghiệm đặc biệt, trong mỹ học gọi nó là kinh nghiệm  thưởng  thức cái đẹp  (mỹ cảm), loại kinh nghiệm này dĩ nhiên vắng bặt mọi dục niệm và hoạt động tâm lý suy xét trừu tượng, trực tiếp dùng trực giác cảm nhận đối tượng. Thái độ thẩm mỹ là sự ngắm nhìn diện mạo bên ngoài, không bám víu, không nắm bắt, vừa không mang theo những ao ước chiếm hữu, cũng không đòi hỏi thực dụng.

Nhà mỹ học Trung Quốc Chu Quang Tiềm (1897- 1986) trong cuốn sách Đàm mỹ (nói về cái đẹp) từng đưa cây thông ra làm ví dụ, giải thích rằng cơ quan cảm giác không  thể  hoàn  toàn  khách  quan,  những  hình ảnh và đồ vật mà mỗi người thường nhìn thấy, ít nhiều cũng mang theo  màu sắc chủ quan. Đứng trước một cây thông, mặc dù trong mắt của nhà kinh doanh  vật liệu gỗ, nhà thực vật học, và nhà nghệ thuật, đều thấy đó là một cây thông già, nhưng tri giác (cảm nhận) của ba người về nó lại không giống nhau.

Nhà kinh doanh dùng tâm thái của một người mưu cầu lợi nhuận, những thứ mà anh ta thấy được là kích cỡ, chất lượng, thể tích gỗ, có thể tạo ra bao nhiêu sản phẩm, có thể kiếm được bao nhiêu tiền. Nhà thực vật học thì chuyên  chú vào việc nghiên  cứu học thuật, những thứ mà anh ta nhìn thấy là chủng loại, sinh thái của cây, cả đến  tuổi tác của nó. Nhà nghệ  thuật  thì dường như không quan tâm đến điều gì, ngoài thẩm mỹ; những  thứ mà anh  ta nhìn được chỉ là một  cây thông  già cao vút đứng một mình trơ trọi giữa mênh mông trời đất, những điều mà anh ta liên tưởng là tính cách hiên ngang  kiên cường của một đại trượng phu và phẩm chất cao vời của một bậc quân tử. Cảm nhận của nhà nghệ thuật, vì không mang theo dục niệm và lợi lộc, không giống với thái độ thực dụng  của người thương nhân; và vì không tiến hành suy xét trừu tượng, cũng không giống thái độ khoa học của học giả.


Trái đất là một tinh cầu vô cùng mỹ lệ, trên cõi đời cũng ngập tràn sự vật tươi đẹp. Trời trong mây trắng, non xanh nước biếc; giữa bầu trời có nhật nguyệt tinh tú, trên mặt đất có cỏ biếc hoa hồng; sáng có ánh bình minh rọi, chiều có ráng vàng soi, quả là đẹp  vô cùng! Nhưng với một người không có tâm hồn thẩm mỹ, trước tất cả những cái đẹp đó, anh ta đều không thể nhìn thấy. Nếu như có tâm hồn thẩm mỹ và tuệ nhãn, thì dù cho đối diện với tường vách sụt lở, sương khói mịt mùng, cỏ dại điêu tàn, một người cũng có thể cảm nhận được vẻ đẹp thê lương, khiến cho tâm hồn xao xuyến thương cảm.

Một bậc chính nhân quân tử, nếu như hiểu được thẩm mỹ, lấy tâm hồn thẩm mỹ bao bọc, che chở nhân sinh, dùng nhãn quan mỹ học thưởng  thức thế gian bao la vô tận, thì không chỉ hành tung quang minh lỗi lạc, mà còn tỏa ra thần thái phong lưu nho nhã.

Đời người không chỉ phải sống chân  thật, sống không hổ thẹn với trời đất, mà càng phải sống  cho thật đẹp, có thể đầy đủ chân thiện mỹ, thì sinh mệnh càng thêm sáng sủa, cũng là cảnh giới cao nhất mà đời người có thể hy vọng đạt được.

Nguồn: Thẩm mỹ: Hân thưởng thế giới đích tâm linh
Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 124  | TRƯƠNG  BỒI  CANH | NGUYỄ N  PHƯỚC  TÂM  dịch

“Trí tuệ của tế bào” là cuốn sách của Bruce Lipton, một trong những nhà khoa học tiên phong trong một lĩnh vực sinh học mới (epigenetics); nói rằng chúng ta không phải là tù nhân của bộ gene có trong người chúng ta, rằng chúng ta không phải là một cỗ máy sinh học chỉ biết tuân theo các quá trình sinh hóa của cơ thể. Chúng ta có thể ảnh hưởng đến các quá trình đó, hay thậm chí là thay đổi các yếu tố sinh học của cơ thể.



Đúng như câu nói cổ xưa quen thuộc “Tri thức là sức mạnh”, nếu chúng ta bắt đầu tìm hiểu điều gì thực sự diễn ra trong cơ thể chúng ta, ta bắt đầu có một sức mạnh tự thân để làm theo những điều ta mong muốn.

Khám phá thế giới bên trong cơ thể
Lần đầu tiên tôi biết đến sinh học là khi học lớp 2. Thầy giáo có mang đến một chiếc kính hiển vi, và đó là lần đầu tiên tôi được nhìn thấy các tế bào, cách chúng sống, sinh sôi và phát triển. Đó là một thế giới kỳ diệu, cho tôi thấy nhiều hiểu biết đáng giá. Sau này, bằng kính hiển vi điện tử, tôi không chỉ quan sát được bên ngoài của tế bào, mà còn thấy được cấu trúc, chức năng và cách tổ chức vận hành của chúng. Nhiều người trong số chúng ta hay mơ ước về việc bay lên vũ trụ, khám phá không gian bên ngoài trái đất; nhưng tôi thì lại thích khám phá thế giới bên trong các tế bào; để thấy được những chân trời mới, về bản chất của tế bào, của con người, và  sự sống.

Năm 1968, tôi bắt đầu nghiên cứu về cách thức nhân bản tế bào gốc, dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Irv Konigsberg. Tế bào gốc mà tôi nghiên cứu có tên myoblast. Myo có nghĩa là cơ bắp, còn blast có nghĩa là nguồn gốc. Khi tôi đưa tế bào vào nơi thuận lợi cho việc phát triển, tôi đã nhận thấy rằng hướng phát triển của chúng phụ thuộc rất lớn vào điều kiện môi trường. Trong một lần thử thay đổi các điều kiện như vậy, cái tôi nhận được là các tế bào xương, thay vì mô cơ bắp; thậm chí có thể thành mô mỡ. Đây là một phát hiện vô cùng thú vị, vì trước nay giới khoa học vẫn cho rằng cách tế bào phát triển được quy định bởi bộ gene của chúng ta, chứ không phải môi trường tế bào đó sống.

Trong quá trình làm thí nghiệm, tôi cũng bắt đầu giảng dạy tại trường đại học Y khoa Wisconsin. Các đồng nghiệp của tôi, hiển nhiên là không đồng tình với những kết luận đó. Mọi nhà khoa học đều ủng hộ dự án giải mã bộ gene người, và họ tin vào câu chuyện bộ gene của chúng ta kiểm soát mọi thứ. Họ nhìn công trình của tôi chỉ như một tình huống ngoại lệ.

Bạn là một cộng đồng của 50 nghìn tỷ tế bào
Những nghiên cứu đó khiến tôi thay đổi quan niệm về bản chất của sự sống. Theo xã hội, bạn chỉ là một cá thể bình thường, nhưng thực sự bên trong bạn là một thế giới của 50 nghìn tỷ tế bào đang sống, mà mỗi tế bào đó cũng là một cá thế riêng biệt, có cuộc sống riêng, chức năng riêng và cũng tương tác, trao đổi với những tế bào khác. Nếu tôi thu nhỏ bạn tới kích cỡ tế bào, và đưa bạn vào chính cơ thể của bạn, bạn sẽ nhận ra rằng bên trong bạn là một đô thị rất bận rộn và tấp nập. Hiểu biết này là quan trọng, khi bạn nhận ra rằng cơ thể bạn cũng là một cộng động, một xã hội hay quốc gia thu nhỏ; và một cơ thể khỏe mạnh là một nơi các tế bào chung sống hài hòa với nhau; còn cơ thể ốm yếu, bệnh tật là một nơi các tế bào thiếu đi sự hài hòa.

Có một sự thật khác, đó là bất kỳ tế bào nào cũng mang đầy đủ chức năng của mọi tế bào khác trong cơ thể. Trong cơ thể con người, chúng ta có rất nhiều hệ thống : hệ tiêu hóa, hệ hô hấp, hệ bài tiết, xương và cơ, nội tiết, sinh dục, thần kinh và miễn dịch. Nhưng tất cả các chức năng đó đều có thể tìm thấy trong mọi tế bào ở mọi bộ phận của cơ thể. Đây là một đặc tính vô cùng hữu dụng với các nhà sinh học, vì họ có thể chỉ nghiên cứu cách tế bào vận hành rồi suy đoán về bản chất của cơ thể.

Nhưng ở trường đại học, điều chúng ta được (phải) dạy đó là cơ thể con người là một cỗ máy sinh học điều khiển bởi các gene. Do đó khi bệnh nhân đến tìm gặp bác sĩ, người ta sẽ nghĩ rằng bệnh nhân này có gì đó không ổn với với quá trình sinh hóa hoặc gene; và chỉ cần thay đổi chúng là bệnh nhân có thể khỏe lại. Cuối cùng điều tôi nhận thấy rằng, tôi phải rời trường đại học, vì mâu thuẫn giữa những khám phá của riêng mình và những điều phải dạy cho sinh viên của mình.

Một hiểu biết mới về khoa học
Khi rời trường đại học, tôi có cơ hội đọc về môn vật lý, và tìm được những thông tin trái ngược với những điều tôi được dạy về môn này. Trong môn vật lý lượng tử, một nhánh rất mới của vật lý, có những thứ rất khác với những điều ta được dạy, vốn dựa trên nền tảng của vật lý Newton.

Trước khi khoa học như ngày nay ra đời, khoa học chỉ là một phần mở rộng của nhà thờ với tên gọi thần học về các vấn đề tự nhiên; vốn nói rằng cách thức bàn tay của Chúa kiến tạo và vận hành thế giới ra sao, hình ảnh của Chúa được phản ánh trong tự nhiên/thực tại ta sống thế nào. Thần học về tự nhiên dạy ta về một thứ : hiểu bản chất của môi trường sống, để từ đó có thể sống hài hòa với nó, đồng nghĩa với việc sống trong hài hòa với các vị thần và Chúa trời. Nó cho rằng con người, tự nhiên và Chúa trời có một mối liên kết rất chặt chẽ không thể tách rời.

Tuy vậy, với quyền lực của mình, nhà thờ hay cấm đoán và ngăn chặn những hiểu biết trái ngược với hiểu biết của họ. Điều này gây nên rất nhiều sự mâu thuẫn và chống đối với nhà thờ Công giáo Roma; và cuối cùng dẫn đến một phong trào Cải cách nhà thờ và ra đời của Đạo tin lành do một mục sư có tên Martin Luther lãnh đạo đầu thế kỷ 16. Sau phong trào Cải cách đó, người dân bắt đầu có cơ hội được nghi ngờ những niềm tin xưa cũ về thế giới và vũ trụ; và khoa học bắt đầu hình thành và phát triển đúng theo tinh thần khoa học hiện đại của ngày nay. Những nhà khoa học thời đó như Corpernicus, Galileo, Isaac Newton… là những người tiên phong đặt nền móng cho khoa học hiện đại. Tuy vậy, Isaac Newton cho rằng mọi thứ đều có thể dự đoán được, và cơ học Newton cũng cho rằng vũ trụ giống như một cỗ máy làm bằng vật chất; nếu bạn hiểu được bản chất của các vật chất hình thành nên cỗ máy, bạn sẽ hiểu bản chất của tự nhiên. Tuy nhiên, với tư duy đả phá, phủ nhận và hoài nghi những giá trị xưa cũ đó; và ưa chuộng thực nghiệm, vật chất; mục đích của khoa học hiện đại dần theo hướng tìm cách kiểm soát và chế ngự tự nhiên, bắt tự nhiên phục vụ cho các nhu cầu của con người; điều vốn trái ngược hoàn toàn với tôn chỉ của thần học về tự nhiên trước đó.

Sinh học cũng chẳng tránh khỏi ảnh hưởng của tư tưởng khống chế tự nhiên đó. Một câu hỏi quan trọng được đặt ra đó là : điều gì khống chế các đặc tính mà chúng ta thể hiện? Theo quan điểm của vật lý Newton, bạn cần chia nhỏ vấn đề đó ra thành nhiều phần, và tìm hiểu đặc điểm của từng phần đó. Sau đó ráp nối các đặc điểm của các bộ phận với nhau, và chúng ta có cái ta cần. Charles Darwin cho rằng các đặc điểm của con người là do thừa hưởng của cha mẹ. Sinh học bắt đầu nghiên cứu về việc phân chia của tế bào từ những năm đầu thế kỷ 20, và họ đã phát hiện ra một thành tố quan trọng của việc phân bào : các nhiễm sắc thể. Tuy vậy, cũng phải đến năm 1944, con người mới tìm ra được điều quyết định cuối cùng mọi đặc tính của con người : DNA. Trên DNA chứa rất nhiều đoạn gene, mà mỗi đoạn đặc trưng cho một loại protein trong tổng số hơn 100 nghìn loại protein khác nhau tạo nên cơ thể của chúng ta. Một bài báo đăng trên tờ New York Times mô tả khám phá trên của Watson và Crick với tiêu đề “Bí mật của sự sống đã được khám phá”. Và bắt đầu từ đó, mối quan tâm lớn nhất của sinh học nói chung đều xoay quanh gene. Các nhà khoa học lại càng có thêm động lực để theo đuổi việc giải mã gene người, khi họ nhận thấy rằng gene không chỉ quy định hình dạng cơ thể của con người, mà nó còn có thể ảnh hưởng đến hành vi và cảm xúc của chúng ta; hay nói cách khác là mọi thứ của chúng ta. Cuối cùng, chúng ta là những cỗ máy sinh học được quy định bởi gene có trong DNA của mình.



Chúng ta là tù nhân của sự di truyền?
Vậy cuối cùng, điều gì kiểm soát DNA? Các thí nghiệm đã chỉ ra rằng DNA tự kiểm soát quá trình sao chép của chính mình. Thật là một vòng luẩn quẩn đầy mỉa mai; và bằng chứng này càng ủng hộ thêm cho quan điểm số phận của chúng ta bị kiểm soát bởi DNA mà chúng ta có được ngay từ khi sinh ra. Bạn là tù nhân của sự di truyền. Ví dụ, các nhà khoa học quan sát một nhóm người, tính điểm cho mỗi người về mức độ hạnh phúc trong cuộc sống, và rồi cố gắng tìm ra xem sự khác biệt về gene giữa nhóm người hạnh phúc nhất và ít hạnh phúc nhất. Hẳn nhiên, họ sẽ tìm ra sự sai khác ở một nhóm gene, và báo chí sẽ ngay lập tức đưa tin rằng “Các nhà khoa học đã tìm ra gene khiến con người hạnh phúc”. Đó là cách thức phổ biến để các nhà khoa học tìm ra gene quyết định rất nhiều khía cạnh trong cuộc sống con người : khả năng bị trầm cảm, khả năng bị ung thư, khả năng hạnh phúc… Bạn có thể nghĩ rằng “Thật đau khổ, theo nghiên cứu đó, gene hạnh phúc đó của tôi chẳng tốt đẹp gì, có lẽ tôi sẽ phải sống buồn rầu suốt phần đời còn lại”. Đó chính là cách mà chúng ta được dạy ở trường y khoa, rằng con người thật sự không có chút hy vọng nào để có thể cải thiện hay thay đổi gene (số phận) của mình. Và hệ quả là họ bắt đầu trở nên thiếu trách nhiệm với bản thân “Thưa sếp, sếp hay bảo rằng tính tôi lười biếng, nhưng tôi muốn cho sếp biết rằng cha của tôi cũng vậy. Sếp còn kỳ vọng rằng tôi có thể khác sao? Gene của tôi khiến tôi lười biếng. Tôi chẳng thể làm gì để thay đổi nó được.”

Dự án giải mã bộ gene người
Ý tưởng cơ bản của dự án rất đơn giản : nhằm xác định tất cả gene mà mỗi con người chúng ta có, nhằm cung cấp những hiểu biết về gene và những bệnh liên quan đến gene. Ban đầu tôi tin vào ý nghĩa nhân văn của dự án, nhưng sau đó, qua Paul Silverman, một kiến trúc sư trưởng của dự án, tôi mới thực sự biết bản chất của dự án này. Thật đơn giản, vì chúng ta có khoảng hơn 100 nghìn loại protein khác nhau, nên có lẽ chúng ta sẽ có khoảng hơn 100 nghìn gene; với ý tưởng rằng mỗi gene chịu trách nhiệm sản sinh ra một loại protein; cộng với một số lượng gene kiểm soát các gene khác. Dự án này thực chất được đầu tư từ một quỹ mạo hiểm. Các nhà đầu tư này nghĩ rằng, với việc xác định được hơn 100 nghìn gene, họ có thể đăng ký sáng chế bảo hộ thông tin đó, và bán cho các hãng dược phẩm để sản xuất ra các loại thuốc chữa các bệnh về gene cho con người. Thực chất, dự án này không nhằm mục đích nhân văn nào cả, mà chỉ là một công việc kinh doanh thuần túy, hơn nữa là một dự án siêu lợi nhuận.

Các nhà khoa học đã biết rằng các sinh vật có mức độ tiến hóa càng cao, DNA của chúng càng chứa nhiều gene. Họ nghĩ rằng DNA của các sinh vật đơn bào đơn giản sẽ có khoảng vài nghìn gene, còn con người có khoảng 150 nghìn, tương đương với 150 nghìn loại thuốc mới. Dự án giải mã bộ gene người được bắt đầu từ năm 1987, và đã chứng minh được một sự thật rằng khi mọi cái đầu biết hợp sức với nhau, chúng ta có thể tạo ra những điều kỳ diệu. Chỉ trong vòng 14 năm, các nhà khoa học đã giải mã hoàn chỉnh bộ gene người.

Nhưng người tính không bằng trời tính. Họ bắt đầu bằng việc nghiên cứu DNA của một loại ký sinh trùng vô cùng nhỏ. Đây là đối tượng nghiên cứu ưa thích của các nhà sinh vật học vì chúng phát triển rất nhanh với số lượng lớn. Họ thấy rằng sinh vật này có khoảng 24 nghìn gene. Họ tiếp tục tiến hành thí nghiệm với ruồi giấm, một sinh vật nghiên cứu ưa thích khác. Và ngạc nhiên thay, ruồi giấm chỉ có 18 nghìn gene trong DNA. Một con ký sinh trùng bé xíu có đến 24 nghìn gene mà một cỗ máy biết bay lại chỉ có 18 nghìn? Họ không hiểu chuyện gì đang diễn ra, nhưng vẫn tiếp tục dự án với việc nghiên cứu bộ gene người.

Kết quả được công bố năm 2001, và thực sự là một cú sốc lớn : DNA của người chỉ chứa khoảng 25 nghìn gene! Sốc lớn đến nỗi các nhà khoa học đều không nói đến nó nữa. Mặc cho truyền thông đại chúng trên khắp thế giới đều tỏ ra phấn khích với khám phá mang tính lịch sử này nhưng trên khắp các tạp chí khoa học chuyên ngành, chẳng ai đặt câu hỏi về việc hơn 100 nghìn gene còn lại ở đâu. Khi biết rằng chỉ có 25 nghìn gene có thể đảm đương được toàn bộ quá trình vận hành phức tạp của con người, đó thực sự là một thông tin đảo lộn toàn bộ quan điểm của giới sinh học.

Vì sao sự sụp đổ quan điểm này lại quan trọng? Vì nếu khoa học được vận hành dựa trên những quan điểm sai lầm, sẽ thật là thảm họa khi áp dụng nó vào y khoa. Liệu pháp đối chứng, một cách thức chữa bệnh rất phổ thông ở các nước phương Tây, đã được báo cáo là nguyên nhân chính gây chết người do y khoa tại Mỹ. và cũng gây ra đến 20% cái chết do y khoa tại Úc. Trên tập san của Hiệp hội y tế Mỹ, bác sĩ Barbara Starfield đã thống kê rằng nguyên nhân tử vong do y khoa đứng thứ 3 trong mọi nguyên nhân gây chết người tại Mỹ, với khoảng 750 nghìn chết mỗi năm. Đó thực sự là một con số đáng báo động.

Tôi rời trường đại học năm 1980, 7 năm trước khi dự án giải mã bộ gene người bắt đầu. Bằng những kinh nghiệm thực tế của mình, tôi luôn tìn rằng môi trường và chủ thể có thể biến đổi được gene và các tế bào của cơ thể. Tôi bắt đầu tìm hiểu về ngành nhận thức và khoa học não bộ. Tôi bắt đầu khám phá ra được rằng, DNA không phải là thứ kiểm soát các tế báo, vậy thì thực sự “bộ não” của các tế bào nằm ở đâu?

Mọi sinh vật là một chiếc máy tính
Các nghiên cứu sinh học mới nhất cho biết rằng, bộ não của các tế bào nằm ngay ở bộ da của chúng, tức màng tế bào. Tôi bắt đầu nhận thấy rằng một tế bào giống như một chiếc máy tính, mà nhân của chúng chính là một ổ đĩa cứng. Gene là các chương trình được nạp sẵn trong ổ cứng. Chúng có góp phần không nhỏ trong việc vận hành, điều phối mọi hoạt động của tế bào; nhưng chính những thông tin được nhập vào từ môi trường mới là thứ điều khiển cách sinh tồn của tế bào. Màng tế bào chính là nơi tiếp nhận những thông tin, tín hiệu từ môi trường; do đó chính nó là bộ vi xử lý của tế bào. Do DNA ở trong nhân (ổ cứng) của mỗi tế bào đều lưu trữ mọi thông tin, chức năng của các tế bào khác thông qua 25 nghìn gene, hay 25 nghìn đoạn chương trình; cho nên các tế bào gốc đều có tiềm năng để biến đổi thành mọi loại tế bào khác trong cơ thể mà chúng muốn. Điều kiện để tác động đến tiềm năng, quá trình phát triển đó chính là điều kiện môi trường; tùy vào môi trường yêu cầu thế nào, cần loại tế bào nào thì tế bào gốc có thể biến đổi thành kiểu tế bào đó. Nói cách khác, chính chúng ta là người lập trình nên các tế bào của chúng ta; thông qua những trải nghiệm sống, suy nghĩ, cảm xúc…

Với tư cách là một người theo khoa học từ sớm, trước đây tôi thường không tin sự tồn tại của những trải nghiệm tâm linh. Nhưng khi quan sát cách các tế bào sinh ra, lớn lên và chết đi, tôi bỗng nhận ra rằng; sự chết đi thường xuyên của tế bào cũng chẳng phải mất mát gì. Điều thực sự làm nên bản thân tôi, khiến tôi khác biệt với tất cả con người khác không phải thứ nằm bên trong tế bào, nằm bên trong nhân, bên trong DNA hay gene; mà lại là một yếu tố nằm ở bên ngoài. Dù cho một tế bào có chết đi, thông tin đó, tính cách đó, sự khác biệt đó vẫn được bảo tồn nguyên vẹn và được truyền qua các tế bào khác đảm nhiệm. Bỗng nhiên, cảm giác sợ cái chết của tôi tan biến. Đó là điều tôi trải nghiệm 25 năm trước, và đó thực sự là một trải nghiệm tâm linh vô cùng tuyệt vời.


Nhận thức : Sức mạnh mới của sinh học
Chúng ta thu nhận thông tin từ môi trường, và điều chỉnh sinh học của cơ thể; nhưng không phải nhận thức nào chúng ta có cũng là đúng đắn. Nhận thức sai lầm sẽ khiến chúng ta có những điều chỉnh sai lầm lên cơ thể, thậm chí hủy hoại cơ thể. Khi đã biết được rằng, sinh học chỉ là một cơ thể hữu cơ chờ lệnh phản ứng đến từ tâm trí của chúng ta; nếu như cuộc sống không diễn ra thuận lợi, thay vì tìm cách điều chỉnh gene, hay điều chỉnh tâm trí và thái độ sống. Chúng ta có thể kiểm soát cuộc sống của chính mình bằng cách kiểm soát nhận thức sống của mình.

Những hiểu biết khoa học của chúng ta về sự sống, thực chất lại là sai lầm. Chúng ta đang hiểu sai về mối liên kết giữa chúng ta với hành tinh này, với tự nhiên và môi trường sống. Cũng giống như việc nhận thức sai lầm có thể hủy hoại cơ thể sống, nhân thức sai lầm về sự sống cũng đang hủy hoại thứ mang lại cho chúng ta sự sống : môi trường. Con người là một thành phần của tự nhiên, và cần sống hài hòa với tự nhiên. Việc tự cho mình là ưu việt hơn, thông qua học thuyết Darwin, cho rằng chúng ta là loài vật tiến hóa nhất, được chọn lọc sinh tồn khắt khe nhất và có cái nhìn muốn áp chế tự nhiên, coi mọi thứ trên đời sinh ra là nhằm để cho con người sử dụng chỉ dẫn đến một con đường tất yếu đó là tự hủy hoại.

Tương lai của y học
Mọi thứ trong vũ trụ hiện nay đã được biết làm bằng năng lượng, vật chất chỉ là một hình thái tồn tại ở dạng vật lý và rắn chắc. Năng lượng không ngừng trao đổi và tương tác lẫn nhau. Mỗi khi bạn tương tác với môi trường, bạn đang vừa nhận và truyền năng lượng cùng một lúc. Năng lượng trong cơ thể bạn là phản chiếu của các năng lượng dao động (vibration) trong môi trường xung quanh bạn. Bất kỳ một sinh vật sống nào, dù là nhỏ nhất cũng đều rất nhạy cảm với những dao động năng lượng từ môi trường. Tốt nhất bạn nên tìm đến những nơi khiến bạn cảm thấy an toàn, được phát triển và yêu thương và tránh xa những nơi ảnh hưởng xấu hay không chào mời sự tồn tại của bạn.

Khi chúng ta không chú ý đến những dao động năng lượng, chúng ta đang bỏ quên những tín hiệu giá trị từ môi trường sống. Hiểu được rằng mọi năng lượng đều có dính líu (entangled) và tương tác với nhau sẽ khiến bạn chú ý hơn đến những động lực vô hình có khả năng ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn.

Thông thường, bác sĩ hay dùng thuốc và một số phương pháp theo dõi (ví dụ mammogram) để xem những chuyển biến trong cơ thể bệnh nhân hay theo dõi những dấu hiệu của bệnh ung thư. Thứ mà bạn nhìn thấy trên các giản đồ chính là thể hiện của kiểu năng lượng của tế bào ung thư đó. Các bác sĩ thông thường, vốn không tin vào câu chuyện năng lượng sẽ tìm cách loại bỏ các tế bào ung thư đó, thay vì tìm cách khiến các tế bào đó trở về trạng thái năng lượng bình thường. Đó là những phương pháp truyền năng lượng bằng tiếp xúc cơ thể hay thông qua tay mà chúng ta vẫn biết. Đó sẽ là tương lai của y học, nhưng chưa phải ngay lúc này.

Những hiểu biết mới về cơ học lượng tử có thể khiến con người thay đổi cách nhìn về y học hiện tại. Bằng những công trình khoa học của mình, họ đã chứng minh những dao động năng lượng vô hình có hiệu quả hơn gấp 100 lần so với các loại thuốc hiện nay trong việc mang và truyền thông tin đến các tế bào; nhằm khiến chúng tự điều chỉnh trạng thái để quay về trạng thái năng lượng bình thường. Trong thế giới cũ, chúng ta quan tâm đến vật chất, chúng ta dung phương pháp bẻ gẫy, chia nhỏ tự nhiên (reductionism) để hiểu về chúng. Nhưng trong thế giới mới, chúng ta cần quan tâm nhiều hơn đến năng lượng, và phải dùng nhiều hơn đến tư duy hệ thống và tổng thể (holism) để hiểu được vấn đề : rằng mọi thứ đều kết nối với nhau.


Và cuối cùng, đây là định nghĩa của tôi về môi trường: Nó là thứ bao gồm từ bản thân bạn đến rìa của vũ trụ, từ những thứ gần gũi thân thuộc hang ngày đến những hành tinh, mặt trời và mọi thứ diễn ra trong dải ngân hà của chúng ta. Chúng ta đều mà một bộ phận trong các trường bất tận đó.


Dịch bởi Nup Hero, Book Hunter Club
Nguồn từ Bruce Lipton blog

Kính Thưa thầy,
Gần đây con được nghe pháp thoại của thầy. Lời thầy giảng thật giản dị, và làm cho tâm con sáng ra được 1 số điều. Vì trước đây con luôn luôn muốn đạt được 1 cái gì đó. Con luôn chạy về phía trước. Khi con bị rơi vào trạng thái buồn, không vui, bất mãn, con không bao giờ muốn thừa nhận những trạng thái đó trong lòng con, con luôn muốn mình ở trong trạng thái vui vẻ. Con hay bỏ nơi này, tìm nơi khác. Không muốn đối diện khổ đau... Sợ, và luôn chạy trốn các cảm giác đó.

Con biết mọi thứ vô thường nên khi có điều gì vui đến với con, con cũng thích, nhưng con nghĩ nó sẽ không mãi như vậy với mình, nên con né tránh, hoặc từ chối, như vậy là cũng không nên đúng không thầy? Phải để nó tự nhiên đi qua. Con có bị chấp không thầy?

Con vẫn đang nghe thêm các bài giảng của thầy, cố gắng ghi nhớ và thực hành theo.
Con chúc thầy sức khỏe.

Trả lời:
Hay lắm, con đã bắt đầu nhận ra một vài manh mối. Đúng là con nên tiếp tục nghe thêm để càng vỡ ra nhiều nhận thức sai lầm càng tốt. Khi nhận thức đúng thì sẽ hành động đúng, còn bây giờ con chưa vội xác định hay kết luận về một điều gì cả. Cứ lắng nghe quan sát lại chính mình trong bối cảnh cuộc sống rồi con sẽ thấy ra nguồn gốc của mọi sự xuất phát từ thái độ nội tâm.

Chỉ thấy mà không phê phán hay kết luận là phẩm chất của trí tuệ. Con đang có những bước khám phá chính mình khá đúng hướng, hãy tiếp tục khám phá và nhớ là đừng vội kết luận bất kỳ điều gì. Thân tâm con thế nào cứ thấy như nó đang là thì sự thật sẽ phơi bày.

trungtamhotong.org

Một vị vua có duy nhất một người con trai là một hoàng tử dũng cảm tài giỏi và thông minh. Nhà vua gửi anh ta tới gặp một nhà thông thái để hoàng tử được mở mang nhận thức.
-“Xin hãy khai sáng cho con đường của con”, hoàng tử van nài.
-“Những lời nói của ta sẽ tan biến như những bước chân trên cát, nhà thông thái đáp.
Tuy nhiên, ta sẽ cho con vài chỉ dẫn. Trên đường đi, con sẽ đi qua ba cánh cổng. Hãy đọc những câu viết trên đó. Con sẽ không cưỡng lại được yêu cầu phải làm theo những lời đó. Đừng tìm cách bỏ qua, con sẽ buộc phải sống nữa sống mãi trong điều đó. Ta không thể nói gì hơn. Con phải nếm trải tất cả bằng con tim và thể xác, giờ thì con đi đi. Hãy đi theo con đường ngay phía trước con.”

Nhà thông thái biến mất và hoàng tử bắt đầu bước đi trên đường đời. Chẳng mấy chốc hoàng tử băng qua một cánh cổng lớn trên đó có thể đọc thấy rằng:

“THAY ĐỔI THẾ GIỚI”
-“Đây chính xác là điều mình dự định làm, hoàng tử nghĩ thầm, vì có những điều thú vị và không thú vị trên thế giới này.”
Và anh ta bắt đầu cuộc đấu tranh đầu tiên. Được dẫn dắt bởi lý tưởng, nhiệt huyết, và sức mạnh thúc đẩy phải đương đầu với thế giới, anh ta chịu trách nhiệm, chinh phục, đưa ước vọng đến thực tế. Anh ta trải qua niềm vui và hứng khởi của kẻ đi chinh phục, nhưng con tim không được thanh thản. Anh ta xoay xở thay đổi một số điều nhưng những điều khác thì không thay đổi được.
Nhiều năm trôi qua. Một ngày kia, anh ta gặp lại nhà thông thái:
-“Con đã học được gì trên đường đời?”
-“Con đã học, hoàng từ đáp, cách hiểu được điều gì trong khả năng của con và điều gì ngoài khả năng, hiểu điều gì thuộc về con và điều gì thì không”.
-“Tốt lắm, nhà thông thái nói. Hãy dùng sức mạnh của con để hành động dựa trên điều con có thể. Hãy quên những điều con không thể làm.”
Và nhà thông thái biến mất. Một lúc sau hoàng tử đi qua cánh cổng thứ hai. Người ta có thể đọc thấy rằng:

“THAY ĐỔI NGƯỜI KHÁC”
-“Đây chính xác là điều mình dự định làm, hoàng tử nghĩ thầm. Những người khác mang đến niềm vui và sự thú vị, nhưng cũng gây cho ta nỗi đau va sự cay đắng và sự thất vọng”.
Và anh ta kháng cự lại tất cả những gì làm xáo trộn hay trái ý anh ta. Anh ta đấu tranh nhằm thay đổi tâm hồn họ, và sửa chữa những lỗi lầm của họ. Đây chính là cuộc chiến thứ hai của anh ta.
Nhiều năm nữa trôi qua. Một ngày nọ, khi anh ta đang trầm tư về sự vô ích khi nỗ lực thay đổi người khác, anh ta đi lướt qua nhà thông thái và ông ta hỏi hoàng tử:
-“Con đã học được gì trên đường đời?”
- “Con đã học, hoàng tử đáp, rằng những người khác không phải là nguồn vui hay nỗi đau buồn, thành tựu hay thất bại. Họ chỉ ở đó để làm con nhận thức. Chính con tạo nên cảm xúc cho chính mình.”
-“ Con nói đúng, nhà thông thái nói. Mặc dù điều mà họ đánh thức trong con, họ đã làm con nhận thức chính con. Hãy tỏ lòng biết ơn đối với những ai làm con vui sướng và hạnh phúc. Nhưng cũng phải biết ơn những ai luôn làm con tổn thương và thất vọng, cuộc sống sẽ dạy con. Con còn phải học, và còn cả con đường dài trước mặt.”
Và nhà thông thái biến mất. Một lúc sau, hoàng tử đi qua một cánh cửa nơi có thể đọc thấy những lời rằng:

“THAY ĐỔI CHÍNH BẠN”
-“Nếu chính tôi là nguyên nhân của nhiều vấn đề, đây là điều mà tôi phải giải quyết” hoàng tử nghĩ thầm.
Và anh ta bắt đầu cuộc đấu tranh thứ ba. Anh ta cố chuyển biến tính cách của mình, tranh đấu với sự không hoàn hảo của mình, xoá bỏ khuyết điểm, và thay đổi mọi thứ không phù hợp với lý tưởng của anh ta.
Sau nhiều năm tranh đấu đôi khi thành công đôi khi thất bại, hoàng tử đã gặp lại nhà thông thái và ông ta hỏi hoàng tử:
-“Con đã học được gì trên đường đời?”
-“Con đã học, hoàng tử đáp, rằng một số điều có thể cải thiện được, những điều khác ngược lại và không thể thay đổi được.”
-“Tốt lắm, nhà thông thái nói.
-“Vâng, hoàng tử tiếp tục, nhưng con thấy mệt mỏi khi chống lại mọi thứ và chống lại chính mình. Điều này sẽ không bao giờ kết thúc phải không? Khi nào con sẽ được nghỉ ngơi? Con muốn ngừng đấu tranh, muốn từ bỏ, bỏ hết.”
-“ Đây dường như là bài học sắp tới của con, nhà thông thái nói. Nhưng trước khi tiến xa hơn nữa, hãy đi vòng quanh cánh cửa và nhìn lại con đường mà con đã bước qua”
Và nhà thông thái lại biến mất. Khi hoàng tử nhìn lại phía sau, anh ta thấy cánh cửa thứ ba và nhận ra rằng có thể đọc một lời tiên tri khác ở phía sau:

“CHẤP NHẬN CHÍNH BẠN”
Hoàng tử tự hỏi tại sao anh ta không nhận ra lời chỉ dẫn này khi băng qua cánh cửa đầu tiên, ở phía đối diện.
-“Khi ta mải tranh đấu, ta trở nên mù, anh ta tự nhủ.”
Hoàng tử cũng nhìn thấy, trải dài suốt mặt đất chung quanh anh ta, mọi thứ mà anh ta loại bỏ và đấu tranh bên trong mình:những sai lầm, những mặt xấu, những giới hạn, và tất cả tính ác. Và rồi anh ta học được làm thế nào để tổ chức chúng, chấp nhận chúng và yêu quý chúng. Anh ta đã học cách yêu chính mình mà không so sánh, phán xét, trách móc.
Hoàng tử lại gặp nhà thông thái và ông ta hỏi:
-“Con đã học được gì trên đường đời?”
-“ Con đã học, hoàng tử đáp, rằng ghét bỏ hay chối bỏ chính mình để mà kết án chính mình sẽ không bao giờ có được sự yên bình cho chính mình. Con đã học cách chấp nhận chính mình, một cách hoàn toàn, một cách vô điều kiện.”
-“Tốt lắm, nhà thông thái nói, đây chính là chặng đường đầu tiên của sự thông thái. Giờ thì con hãy đi qua cánh cửa thứ ba một lần nữa.”
Ngay khi hoàng tử đến phía bên kia của cánh cửa, anh ta nhìn thấy mặt sau của cánh cửa thứ hai và nó được ghi rằng:

“CHẤP NHẬN NHỮNG NGƯỜI KHÁC”
Xung quanh mình hoàng tử nhận thấy những người mà anh ta đã gặp trong cuộc đời; những người mà anh ta đã yêu, những người anh ta ghét. Những ai mà anh ta đã giúp đỡ, những người mà anh ta tranh đấu. Nhưng thật bất ngờ, anh ta không thể nhìn thấy những sai lầm của người khác, những sai lầm đã làm anh ta phiền lòng và khiến anh ta phải tranh đấu.
Hoàng tử đến gặp nhà thông thái một lần nữa.
-“Con đã học được gì trên đường đời?”sau cùng nhà thông thái hỏi.
“Con đã học, hoàng tử đáp, rằng nếu con hoà thuận với bản thân, con sẽ không trách móc những người khác, không sợ hãi họ. Con phải học cách chấp nhận những người khác hoàn toàn và không điều kiện.”
-“Tốt lắm,” nhà thông thái nói. Đây là chặng đường thứ hai của sự thông thái. Con có thể đi qua cánh cửa thứ hai.
Khi hoàng tử đến phía bên kia, anh ta nhìn thấy phía sau cánh cửa đầu tiên và đọc thấy:

“CHẤP NHẬN THẾ GIỚI”
-“Thật kì lạ, hoàng tử nghĩ thầm, “Tại sao mình không nhìn thấy lời chỉ dẫn này lần đầu?”
Hoàng tử nhìn quanh mình và nhận thấy thế giới mà anh ta cố chinh phục, biến chuyển, và thay đổi.Anh ta bị choáng ngợp bởi sự tươi sáng và vẻ đẹp của mọi vật. Bởi sự tuyệt mỹ. Và vì nó chính là cùng một thế giới như trước đây. Có phải thế giới đã thay đổi, hay nhận thức đã thay đổi?
Hoàng tử lại đến gặp nhà thông thái và ông hỏi :
-“Con đã học được gì trên đường đời?”
-“Con đã học, hoàng tử đáp, rằng thế giới là chiếc gương của tâm hồn. Tâm hồn của con, trái tim của con không nhìn thấy thế giới , mà nhìn thấy chính nó trong thế giới. Khi tâm hồn và trái tim con reo vui, thế giới dường như cũng vui. Khi chúng buồn rầu, thế giới dường như cũng buồn. Thế giới, không buồn cũng không vui. Nó chỉ là, là tất cả. Nó không phải là thế giới gây phiền toái cho con, mà là ý tưởng con có về nó. Con chấp nhận nó mà không phán xét , hoàn toàn, một cách không điều kiện.
-“Đây là điều thông thái thứ ba, nhà thông thái nói. Hiện giờ con hoà thuận với chính con và với những người khác trên thế giới.”
Một cảm giác sâu sắc của sự yên bình, tĩnh lặng và chế ngự hoàn toàn hoàng tử.
Sự im lặng bên trong anh ta.
-“Con đã sẵn sàng, giờ thì, hãy vượt qua ngưỡng cửa cuối cùng, nhà thông thái nói, Từ sự im lặng của hoàn toàn im lặng”.
Và nhà thông thái biến mất.

Sưu tầm từ Internet

Kính thưa Thầy! Xin Thầy cho con hiểu thêm. Khi tâm rỗng lặng, trong sáng thì mình thấy rõ, thấy đúng sự thật, thì trí tuệ tự nó phát sáng, tự nó sẽ cho ta biết phải làm gì với thực tại hiện tiền, phải không Thầy? Nếu vậy thì con nghĩ với tâm rỗng lặng vô tham, vô sân, vô si của mọi người như tờ giấy trắng như nhau, như vậy trí tuệ của mọi người đều bằng nhau cả, không ai thông minh, trí tuệ hơn ai sao! Nhưng thực tế con thấy không phải vậy.

Con không hiểu vì sao cùng với tâm rỗng lặng, mà mỗi người lại trí tuệ khác nhau, trí tuệ do đâu mà có? Hiểu được bản chất của trí tuệ thì dễ dàng phát huy trí tuệ hơn phải không Thầy? Con xin tri ân Thầy đã giúp con thêm hiểu biết!

Trả lời:
Bản chất của tánh biết rỗng lặng trong sáng thì giống nhau, trí tuệ này được gọi là vô sư trí. Còn trí tuệ do trải nghiệm, chiêm nghiệm và học hỏi từ pháp thì tuỳ căn cơ trình độ khác nhau, trí tuệ này gọi là hậu đắc trí.

trungtamhotong.org

Thưa Thầy,
Đã từ lâu, con có đọc và nghe về Tánh Không (Tính Không) nhưng thực sự con chưa rõ nên ứng dụng trong thực tế cuộc sống thế nào. Con mong Thầy chỉ dậy tiếp cho con về vấn đề này ạ.
Những triết lý của đạo Phật qua sự giảng giải của Thầy trở nên rất gần gũi và dễ ứng dụng ngay trong cuộc sống hiện tại với con rất nhiều. Nhờ đó, con đã tự giải thoát được khỏi nhiều phiền muộn, vướng mắc. Con ơn Thầy vô cùng. Con luôn nguyện cầu các Chư Phật hộ trì Thầy mạnh khỏe để giúp thêm cho nhiều Chúng sinh nữa ạ.

Trả lời:
Tánh không có nhiều nghĩa: vô thường không, duyên sinh không (giả hợp không), sinh diệt không, pháp không, ngã không… Nhưng có cái không thực tế nhất là tâm không, đó chính là tâm rỗng lặng trong sáng đối với thực tại thân-tâm-cảnh: Trong thấy chỉ có thấy, trong nghe chỉ có nghe… trong biết chỉ có biết. Tánh không là vậy.


Thưa thầy cho con hỏi, trong kinh Đại niệm xứ có các cụm từ như sau đây được hiểu như thế nào:
1- Tuệ tri.
2- Quán thân trên nội thân hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân;
3- Quán thọ trên các nội thọ; hay sống quán thọ trên các ngoại thọ; hay sống quán thọ trên cả các nội thọ, ngoại thọ;
4- Quán tâm, pháp cũng tương tự như vậy.
Kính mong thầy chỉ dạy.

Trả lời:
1) Tuệ tri là trong thấy chỉ có thấy, trong nghe chỉ có nghe, trong xúc chỉ có xúc, trong biết chỉ có biết, không có mặt của cái ta góp nhặt kinh nghiệm và kiến thức.
2) Ba câu sau có nghĩa là tuệ tri thân, thọ, tâm, pháp nơi bản thân con, nơi người khác hay nơi cả hai. Quán ở đây có nghĩa là thấy biết thân thọ tâm pháp như chúng là chứ không qua khái niệm, tư tưởng, quan niệm nào cả.

trungtamhotong.org

... Đối với khoa học thì ý niệm rất cần thiết, rất hữu ích. Chẳng hạn, nếu tôi bảo rằng mỗi người ở đây là một con vật, thì điều đó hoàn toàn chính xác theo nhãn giới khoa học. Thế nhưng chúng ta còn là một cái gì đó hơn con vật.

Giả dụ tôi bảo Mary Jane là một con vật – điều đó không sai, nhưng vì tôi đã bỏ qua một cái gì đó thuộc yếu tính của cô, nên điều đó trở thành chưa đủ. Nói Mary Jane là một con vật là đã không công bằng với cô. Khi tôi bảo một người nào đó là một phụ nữ - điều đó đúng, nhưng nơi con người ấy có vô số điểm không phù hợp với ý niệm “phụ nữ” chung chung. Chị ấy luôn luôn là người phụ nữ đặc thù, cụ thể và độc đáo trước mặt thiên hạ, và người ta chỉ có thể cảm nghiệm về chị chứ không thể gói chị vào trong quan niệm nào đó được. Cái con người cụ thể ấy là cái mà tôi phải tự hiểu, tự cảm nghiệm, tự trực giác lấy cho mình.

Người ta trực giác được, nhưng không thể quan niệm được về cá thể. Con người vượt quá trí khôn tư duy. Nhiều người trong các bạn tự hào vì mình được gọi là người Mỹ, cũng như nhiều người Ấn Độ hẳn sẽ tự hào vì mình là Ấn Độ. Nhưng Mỹ là chi, Ấn là gì? Đó là một đoàn nhóm, không phải là cái gì thuộc bản tính của bạn. Tất cả những gì bạn có đều chỉ là nhãn hiệu. Thật sự bạn không biết được con người.

Ý niệm bao giờ cũng bỏ lỡ hay thiếu sót một  cái gì đó vô cùng quan trọng, một cái gì đó quí giá mà người ta chỉ tìm thấy được nơi thực tại – đó là tính độc đáo riêng tư.

Krishnamurti đã diễn tả rất hay về điều này: “Kể từ ngày mà bạn dạy cho đứa trẻ biết tên của con chim thì đứa trẻ không bao giờ thấy con chim ấy nữa”. Đúng vô cùng! Lần đầu tiên đứa trẻ nhìn thấy cái đối tượng linh hoạt, sống động, bù xù lông lá ấy, bạn bảo nó “Chim sẻ đấy”. Thế là ngày mai, khi đứa trẻ nhìn thấy một đối tượng với cùng những đặc điểm như vậy, nó nói: “Ồ, chim sẻ, chim sẻ mình đã từng gặp, chim sẻ chán thật”.

Khi ta không nhìn sự vật qua lăng kính các ý niệm, ta sẽ không bao giờ chán. Mỗi cá vật là một cái gì độc đáo. Không con sẻ nào giống con sẻ nào, cho dù có những nét tương đồng về chúng. Những nét tương đồng đó rất hữu ích; chúng giúp chúng ta trừu tượng, giúp ta có một ý niệm. Chúng hữu ích trong những lãnh vực thông tin, giáo dục, khoa học. Nhưng chúng cũng rất phỉnh gạt và ngáng trở không cho ta hiểu cái cá thể cụ thể.

Nếu tất cả những gì bạn kinh nghiệm chỉ là ý niệm của bạn thì có nghĩa là bạn chưa kinh nghiệm được thực tại, vì thực tại thì cụ thể chứ không phải ý niệm. Ý niệm giúp bạn đi đến với thực tại, và khi đã đi đến, bạn phải trực giác hay cảm nghiệm lấy thực tại một cách trực tiếp.

Đặc tính thứ hai của ý niệm đó là nó tĩnh tại – trong khi thực tại luôn linh hoạt. Ta cứ gọi cái thác ấy là thác Niagara, thế nhưng nước của thác ấy thì không ngừng thay đổi. Nhìn dòng sông ta gọi đó là “sông”, nhưng nước sông thì không cố định như chữ  “sông” cụt ngủn ấy. Thân thể con người gồm những tế bào đổi mới không ngừng, thế mà trước sau nó vẫn mang một tên gọi là “thân thể”.

Thử hình dung, một cơn gió dữ ào qua ngoài vườn và tôi muốn giúp cho những đồng bào Ấn Độ của tôi biết thế nào là một trận cuồng phong ở Mỹ, tôi hứng lấy cơn gió ấy vào trong một hộp xì gà. Đem về nước, tôi bảo: “Hãy xem đây này!” Thế nhưng, rõ ràng đó không còn là trận cuồng phong nữa. Gió mà bị nhốt lại thì hết còn là gió. Cũng như tôi không thể mô tả dòng sông cho bạn bằng cách đem tới cho bạn một xô nước sông ấy. Vừa khi tôi đựng nó vào xô, nó không còn là dòng sông nữa.

Cũng vậy, vừa khi bạn giam sự vật vào trong một ý niệm, sự vật sẽ tĩnh tại, chết cứng. Sóng đóng băng thì hết còn là sóng. Yếu tính của sóng là chuyển, là động, khi bạn làm đông cứng nó lại, nó không phải là sóng nữa.

Các ý niệm của chúng ta thì bao giờ cũng đông cứng như thế. Trong khi đó thực tại vẫn trôi chảy. Thảo nào, các nhà thần bí dạy chúng ta rằng thực tại là một toàn thể - và ngôn từ, ý niệm của chúng ta là những lưỡi dao chia năm xẻ bảy nó ra. Điều này không khó hiểu, cũng chẳng khó tin; thế nhưng không phải ai cũng lập tức nhìn ra sự thật đó.

Chúng ta hiểu vì sao dịch ngôn ngữ này qua ngôn ngữ khác là một việc gai góc; vì mỗi ngôn ngữ cắt thực tại một cách rất riêng. Chữ “home” trong Anh ngữ không thể dịch sang tiếng Pháp hay tiếng Tây Ban Nha được. “Casa” không hẳn là “home”. “Home” có những mối tương kết độc đáo của nó trong Anh ngữ. Ngôn ngữ nào cũng có những từ và những kiểu nói không thể dịch được vì chúng cắt thực tại và thêm bớt một cái gì đó đối với thực tại khiến cho công cụ của chúng luôn biến huyễn.

Thực tại là một toàn thể và chúng ta cắt nó ra để hình thành những ý niệm, rồi chúng ta dùng ngôn ngữ để biểu diễn các phần khác nhau ấy. Thử ví dụ trong đời bạn, chưa bao giờ trông thấy một con vật, bỗng một hôm bạn thấy một cái đuôi, chỉ một cái đuôi thôi, và có người nói với bạn:“Cái đuôi đấy”, trong trường hợp ấy bạn có được ý niệm nào không, khi mà bạn chưa có chút ý niệm nào về một con vật?

Thật vậy, khái niệm là những lưỡi cắt thực tại vốn là một toàn thể trước cái nhìn, sự trực giác và kinh nghiệm của ta. Các nhà thần bí luôn luôn nhắc chúng ta về điều đó. Ngôn từ không chuyên chở thực tại đến cho bạn được. Vai trò của nó là chỉ, là dẫn – không hơn không kém. Bạn dùng nó như kim chỉ nam để đi tới thực tại. Một khi bạn đã đi tới rồi, các ý niệm trở thành vô dụng.

Có một câu chuyện kể về cuộc tranh cãi giữa một tăng lữ Ấn giáo và một triết gia – vì vị triết gia này tuyên bố rằng lá chắn cuối cùng không cho người ta gặp thấy Thiên Chúa chính là hai tiếng “Thiên Chúa”. Vị tăng lữ hoàn toàn phản đối lời tuyên bố này, nhưng vị triết gia bảo: “Con lừa mà ngài cưỡi để đi đến một ngôi nhà không phải là phương tiện mà ngài dùng để bước vào ngôi nhà đó. Ý niệm cũng vậy, nó giúp ngài đi đến – và khi đi đến rồi, ngài phải bước xuống khỏi ý niệm, để bước vào”. Chẳng cần phải trở thành một nhà thần bí để hiểu rằng thực tại là một cái gì đó không thể bị nhốt trong những ý niệm, ngôn từ. Để biết thực tại, bạn luôn luôn phải biết hơn cái ý niệm mình đang biết.

Biết hơn điều đang biết – những tiếng ấy có làm bạn giật mình không? Những ai đã từng quen thuộc với ĐÁM MÂY VÔ TRI hẳn sẽ không còn lạ lẫm gì về điều đó. Tất cả các nhà thơ, họa sĩ, các nhà thần bí và những triết gia vĩ đại đều cảm nhận rõ điều đó. Bữa nọ tôi nhìn một thân cây; trước đó, mỗi khi nhìn một thân cây tôi đều tự nhủ, “À, nó là một cái cây”. Nhưng lần này khi nhìn thân cây ấy, tôi không trông thấy một thân cây. Chí ít là tôi không trông thấy cái mà tôi vốn thường trong thấy. Tôi thấy một cái gì đó tinh khôi như cái nhìn của một trẻ thơ. Tôi không có lời lẽ nào để diễn tả nó. Đó là một cái gì độc đáo, trọn vẹn, trôi chảy và không bị chia cắt. Và tôi bàng hoàng. Nếu bạn hỏi tôi: “Cái gì thế?”, tôi chỉ im lặng thôi. Bởi không có ngôn từ nào nói lên được thực tại. Bởi nếu tôi vịn đến ngôn từ, lập tức chúng ta đã trở về với ý niệm.

Thực tại sờ sờ trước mắt như thế mà còn không diễn tả được, huống chi là những thực tại ở ngoài tầm mắt thấy tai nghe! Ngôn từ nào sẽ chứa đựng thực tại Thiên Chúa đây? Chắc rằng bạn đang hiểu Thánh Tôma Aquinô, hiểu Thánh Augustinô, hiểu tất cả các vị khác và hiểu Giáo Hội – khi bạn nghe dạy rằng Thiên Chúa là một mầu nhiệm bất khả niệm đối với trí khôn tư duy của con người?

Nhà thần học danh tiếng Karl Rahner – một trong những bức thư cuối cùng của ngài là viết cho một thanh niên nghiện ma túy người Đức; thanh niên này đã ngỏ ý xin ngài giúp đỡ. Anh đã viết cho cha Rahner: “Là thần học gia, cha nói về Thiên Chúa; nhưng làm sao nối Thiên Chúa ấy vào cuộc đời của con đây? Làm sao Thiên Chúa ấy đem con ra khỏi sự nghiện ngập đây?”.

Rahner viết lại cho anh: “Với tất cả sự thành thực, tôi phải thú nhận với bạn rằng đối với tôi, Thiên Chúa mãi mãi là mầu nhiệm tuyệt đối. Tôi không hiểu Thiên Chúa là gì, cũng chẳng ai hiểu nổi. Chúng ta cố gắng bập bẹ về mầu nhiệm, nhưng mầu nhiệm cứ là mầu nhiệm. Không có chữ nào, câu nào nói đúng được mầu nhiệm”. Và trong một lần nói chuyện với một nhóm thần học gia ở Luân Đôn, cha Rahner phát biểu: “Công việc của nhà thần học là giải thích mọi sự qua Thiên Chúa – và giải thích Thiên Chúa như một cái gì không thể giải thích được”. Vâng, Thiên Chúa là mầu nhiệm không thể giải thích được. Chúng ta không biết, chúng ta không thể nói. Chúng ta chỉ há miệng: “A!, a !..”

 Ngôn từ là những mũi tên chỉ dẫn, chúng không phải là những trình bày. Trớ trêu thay, người ta đã sa vào ngẫu tượng vì cho rằng về vấn đề Thiên Chúa thì ngôn từ chính là thực tại. Làm thế nào bạn khùng như vậy được? Có gì khùng điên hơn thế nữa không?

Ngay cả đối với con người hay cây, lá, súc vật… thì ngôn từ cũng không là thực tại kia mà. Hẳn bạn sẽ chống chế rằng về vấn đề Thiên Chúa thì ngôn từ là một thực tại? Bạn có ý nói gì? Một học giả Thánh Kinh nổi tiếng trên thế giới đã tham dự một khóa hội thảo ở San Francisco, ông nói với tôi: “Trời ơi, sau khi nghe cha nói, con mới biết rằng từ xưa đến bây giờ con chỉ tôn thờ ngẫu tượng. Ngẫu tượng của con không được khắc bằng gỗ hay đúc bằng đồng. Đó là một ngẫu tượng làm bằng trí tưởng tượng”. Thậm nguy hiểm. Những người tôn thờ ngẫu tượng như vậy sử dụng chất liệu rất tinh vi chính là trí khôn để sản xuất ra Thiên Chúa của họ.

Điều tôi muốn nói với bạn ở đây là: Hãy ý thức về những thực tại xung quanh bạn. Ý thức có nghĩa là theo dõi, quan sát những gì diễn tiến bên trong bạn và xung quanh bạn. Nói “diễn tiến” thật rất chính xác: cỏ, cây, hoa, lá, thú vật, đất đá… tất cả đều là thực tại. Người ta quan sát nó, theo dõi nó.

Quả là điều khẩn thiết – việc chúng ta không chỉ quan sát chính mình, mà còn theo dõi tất cả thực tại nữa. Phải chăng tất cả các ý niệm của bạn là ngục tù giam hãm bạn? Bạn có muốn phá vỡ ngục tù đó không? Vậy thì hãy nhìn; hãy quan sát; hãy kiên trì quan sát.

Ta quan sát, theo dõi cái gì? Bất luận cái gì! Những khuôn mặt người, những hình thù cây lá, một cánh chim đang bay qua, đống đá bên đường, thảm cỏ non đang mọc. Hãy tiếp cận với sự vật, hãy nhìn ngắm chúng. Thế rồi một lúc nào đó ta sẽ đột phá những khuôn dạng cứng nhắc mà tất cả đều do ta vẽ vời nên, ta sẽ bứt ra khỏi những ý tưởng và ngôn từ vốn ràng rịt mình. Rồi ta sẽ thấy. Thấy gì? Thấy cái ta mệnh danh là thực tại, cái vượt khỏi ngôn ngữ và ý niệm. Đấy chính là một cuộc linh thao, là linh đạo, là vượt thoát chuồng cũi, vượt thoát ngục tù của ý niệm và ngôn từ.

Buồn biết bao nếu chúng ta đi qua cuộc đời mà không bao giờ nhìn ngắm cuộc đời bằng ánh mắt trẻ thơ. Tôi không nói là bạn phải giũ sạch sành sanh mọi ý niệm; bởi chúng vẫn rất có giá trị. Dù chúng ta không màng tới chúng, thì chúng vẫn giữ một vai trò rất tích cực. Chúng giúp ta phát triển trí tuệ.

Chúng ta không được mời gọi trở nên trẻ thơ, mà là trở nên như trẻ thơ. Chúng ta không thể níu lấy tình trạng ngây thơ và bám lấy thiên đàng, chúng ta đã phát triển một cái “tôi ” chủ thể và một cái “tôi ” đối tượng xuyên qua các ý niệm. Nhưng rồi chúng ta cần phải trở lại thiên đàng. Chúng ta cần phải được chuộc lại.

Chúng ta cần phải cởi bỏ con người cũ, bản tính cũ, cởi bỏ cái tôi hẹp hòi để trở về với tình trạng của trẻ thơ mà không phải là để làm một đứa trẻ thơ. Một khi chúng ta lên đường, chúng ta sẽ nhìn thực tại với sự ngạc nhiên – nhưng không phải là sự ngạc nhiên thuộc trí năng của nhà thần bí – mà đó là sự ngạc nhiên vô hình vô dạng của trẻ thơ. Ngạc nhiên ấy sẽ nhòa dần, tắt hẳn và bị nỗi chán chường choán chỗ - một khi chúng ta lại để cho ngôn ngữ và ý niệm kéo lại bao vây. Nhưng đừng nản; rất có thể chúng ta lại tìm thấy được sự ngạc nhiên đã mất.

Trích bài viết "Hiểu cái cụ thể" của Anthony de Mello - trungtamhotong.org

Trong cuộc sống đời thường bạn đã hoàn toàn bị làm lộn xộn. Bạn không biết cái gì là thực và cái gì là không thực. Bạn bị lộn xộn tới mức bất kì hư cấu nào cũng có thể trở thành thực với bạn.
Khi bạn coi nó là thực, nó bắt đầu ảnh hưởng lên bạn, vì vậy nó càng có vẻ thực hơn. Điều đó trở thành vòng luẩn quẩn.

Trong đêm, bạn mơ rằng ai đó ngồi lên ngực bạn với con dao và định giết bạn - một cơn ác mộng. Bạn la hét. Bởi vì việc la hét, giấc ngủ bị phá vỡ. Bạn mở mắt ra, không ai ngồi trên ngực bạn cả. Có thể trong giấc ngủ bạn đã kéo gối lên ngực, hay chỉ có mỗi tay bạn, và sức ép cho bạn ấn tượng; sức ép này tạo ra giấc mơ.

Bây giờ bạn biết nó là mơ thôi, nhưng dầu vậy tim bạn vẫn cứ đập nhanh. Bạn biết rằng nó là mơ. Bây giờ bạn thức dậy hoàn toàn. Bạn bật đèn lên, không có ai, chẳng có gì, nhưng thân thể bạn vẫn cứ run rẩy một chút. Phải mất thời gian để lắng đọng lại.

Giấc mơ không thực, làm sao nó tạo ra hiện tượng thực trong thân thể? Chỉ hai khả năng: Một, thân thể cũng không phải là thực. Đó là quan điểm của người Hindu về cuộc sống: vì mơ có thể ảnh hưởng tới nó, nó phải giống như mơ, nó không thể là thực. Khả năng thứ hai: bởi vì bạn coi mơ là thực, đó là lí do tại sao nó ảnh hưởng tới bạn. Nó trở thành thực. Đấy chỉ là tâm trí riêng của bạn. Nếu bạn coi cái gì đó là thực, nó liền ảnh hưởng tới bạn. Nếu bạn hiểu nó là không thực. Ngay lập tức nó dừng ảnh hưởng lên bạn theo mọi cách.

Quan sát mà xem: bạn cảm thấy đói. Đó thực là thân thể bạn cần, hay chỉ bởi vì bạn ăn hàng ngày vào giờ này. Đồng hồ nói bây giờ là giờ ăn sao? "Cảm thấy đói đi!" đồng hồ nói, và bạn lập tức theo mệnh lệnh này: bạn bắt đầu cảm thấy đói. Có là đói thực không? Nếu đói là thực, bạn càng duy trì, nó sẽ càng tăng thêm. Nếu bạn ăn mọi ngày vào 1h và bạn cảm thấy đói lúc 1h, nhưng hãy đợi đã. Sau đó mười lăm phút bạn không cảm thấy đói, sau một giờ bạn đã hoàn toàn quên mất. Cái gì đã xảy ra? Nếu đói là thực, sau một giờ nó phải đói hơn - nhưng nó đã biến mất. Đó là bịa đặt của tâm trí, không phải nhu cầu thân thể thực, chỉ là nhu cầu tưởng tượng, nhu cầu không thực.

Quan sát cái gì là thực và cái gì là không thực và bạn sẽ trở nên nhận biết về nhiều điều. Và thế rồi bạn có thể phân loại chúng ra và cuộc sống sẽ trở nên ngày càng đơn giản hơn. Hãy tìm ra cái gì là không thực. Nếu nó là không thực, nếu bạn đã tìm thấy nó là vậy, nó đơn giản không có quyền lực lên bạn.

Khoảnh khắc bạn hiểu "cái này là không thực," quyền lực của nó bị mất, nó không còn ảnh hưởng tới bạn nữa. Cuộc sống trở nên đơn giản hơn, tự nhiên hơn. Và thế rồi, dần dần, bạn trở nên nhận biết rằng chín mươi chín phần trăm các thứ là không thật. Chín mươi chín phần trăm, tôi nói. Tôi để một phần trăm cho bước cuối cùng, bởi vì ở bước cuối cùng điều đó nữa cũng trở thành không thực - thực tại duy nhất còn lại là bạn. Mọi thứ, dần dần được cảm thấy là không thực và bị bỏ đi. Cuối cùng, chỉ còn nhận biết là thực.

Chẳng hạn trong đêm bạn ngủ, bạn thấy giấc mơ. Giấc mơ là thực trong đêm. Bạn coi nó là thực. Bạn sống qua nó - bạn cảm, bạn giận, bạn yêu - đủ mọi loại xúc động, ý nghĩ, đủ mọi loại cuộc sống trôi qua bạn. Thế rồi, đến sáng nó đã trở thành không thực. Bây giờ bạn đang đi tới văn phòng, tới cửa hàng, tới thế giới, tới chợ - bây giờ thế giới này là thực. Đến tối bạn về nhà. Bạn đi ngủ - chợ, cửa hàng, bãi chợ - mọi thứ đã lại trở thành không thực lần nữa. Sâu trong giấc ngủ bạn không nhớ tới chợ, gia đình, nhà cửa, lo âu - chúng tất cả đã biến mất.

Nhưng duy nhất một điều bao giờ cũng còn lại: sự nhận biết. Trong đêm, trong khi mơ diễn ra, mơ có thể là mơ, nhưng sự thấy biết không phải là mơ - bởi vì ngay cả để mơ tồn tại, nhận biết được cần tới. Cả hai không thể đều là mơ.

Bạn là thanh niên, thế rồi bạn trở nên già, nhưng cái thấy biết vẫn y nguyên. Bạn ốm, bạn trở nên mạnh khoẻ; nhưng cái thấy biết vẫn thế. Sự nhận biết bên trong bạn bao giờ cũng là một, nhân tố thường hằng - thực tại duy nhất, bởi vì người Hindu định nghĩa thực tại là cái vẫn còn mãi mãi và mãi mãi. Định nghĩa của họ là, "Cái là vĩnh hằng là thực, và cái nhất thời là không thực," bởi vì một khoảnh khắc này nó có đó, khoảnh khắc tiếp nó mất đi. Sao gọi nó là thực được? Nó là mơ. Bất kì cái gì có nghĩa cho một khoảnh khắc và thế rồi trở thành vô nghĩa đều là mơ. Toàn thể cuộc sống, người Hindu nói, đều là mơ, khi bạn chết đi toàn thể cuộc sống đã trở thành vô nghĩa, dường như nó chưa bao giờ tồn tại.

Dần dần, việc phân biệt cái thực từ cái không thực, phân loại nó ra, sự nhận biết mạnh mẽ hơn sẽ nảy sinh từ đó, ngày càng nhiều nhận biết đích thực sẽ nảy sinh. Nhớ lấy, việc phân loại này, phân biệt giữa cái thực và cái không thực là cách để trở nên nhận biết hơn.

Vấn đề không phải là biết cái gì là thực và cái gì là không thực. Vấn đề là: khi cố gắng biết cái gì là thực và cái gì là không thực, bạn sẽ trở nên nhận biết mạnh mẽ. Thực hay không thực chỉ là phương pháp luận. Cho nên đừng bị mắc vào nó. Bởi vì mọi người có thể bị mắc vào phương pháp luận của họ. Bao giờ cũng nhớ nó là phương pháp luận, chỉ là lý luận mà thôi.

Bạn càng trở nên xuyên thấu và nhận biết về cái gì là thực và cái gì là không thực và cái gì đang xảy ra giữa hai điều này. Cái thấy biết của bạn trở nên ngày càng mãnh liệt, sống động hơn. Mắt bạn đang trở nên ngày càng xuyên thấu hơn, nhìn sâu hơn vào hiện tượng trong cuộc sống. Đó mới là mấu chốt của vấn đề.

Mọi thứ đều chỉ là phương pháp. Mục đích là làm cho bạn nhận biết hoàn hảo, để cho thậm chí không một mảng tối nào còn lại trong tim bạn, thậm chí không một góc nào còn tối - toàn thể ngôi nhà đều được chiếu sáng.

Thực hành kiên định nhận biết cái thực và cái không thực đem tới việc dốt nát được xua tan. Mục đích cuối cùng là: xua tan dốt nát chứ không phải để kết luận cái gì là thực và cái gì là không thực. Mọi kết luận đều phiến diện và chỉ đúng trong phạm vi sử dụng của nó.

Osho - Trích từ "Yoga: Alpha và Omega - Tập 5"
oshovietnam.net

Con cảm ơn Thầy rất nhiều! Bạch Thầy, cái mà Thầy chia sẻ với con, con có thể thấy biết và cảm nhận nó được từ hoàn cảnh quanh mình. Nhưng trong tạng Kinh Nam truyền do HT Minh Châu dịch thường có cụm từ "Đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si", nó có mâu thuẫn với "Tham, sân, si là đặc tính muôn đời của chúng sinh. Do đó, loại bỏ nó là điều viễn vông"? Xin Hòa Thượng hoan hỷ phân tích cho con rõ.

Trả lời:
Đúng là có "đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si" là định nghĩa của Niết-bàn. Nhưng "đoạn tận" không phải theo nghĩa tiêu diệt thông thường mà là thấy rõ tham sân si bằng tuệ, giác hay minh.

Nếu hiểu đoạn tận theo nghĩa giết chết hay hủy hoại một vật nào đó là không đúng bởi vì hành động ấy cũng là tham sân si. Tham sân si là do cái ta ảo tưởng (vô minh, ái dục) sinh, nên khi trí tuệ thấy rõ vô ngã thì tham, sân, si cũng tự vô hiệu hóa. Giống như khi đã thấy rõ sợi dây thì con rắn ảo tưởng tự hóa giải cùng với nỗi lo lắng sợ hãi mà không cần dụng công "đoạn tận".

trungtamhotong.org

Bạch thầy! Từ lúc con đọc được câu trả lời của thầy cho một Phật tử: "Niết-bàn là thái độ", con đã suy nghĩ rất nhiều. Con nhớ lại một câu mà con đọc trong kinh Pháp Cú "ý dẫn đầu các pháp". Thái độ, ý nghĩ của ta là nhân tạo nên quả, là lời nói, hành động xấu tốt, đồng thời nếu ta nhìn mọi sự trên đời với thái độ bình thường thì dù quả ở quá khứ có tác động đến ta, ta cũng sẽ không phiền não. Cứ để mọi việc tự nhiên không mong cầu thì dù sống ở đâu cũng thế thôi. Phải chăng đó cũng là Niết-bàn rồi?

Không biết suy nghĩ của con như vậy đúng hay không? Nhưng từ suy nghĩ đó con để mình sống bình thường, con đã không nghĩ nhiều về tương lai, cũng ít nhìn về quá khứ mà con luôn nhìn nhận sự việc tại thời điểm xảy ra theo quan điểm nhân quả. Con sợ cả những ý nghĩ xấu trong đầu con mỗi khi nó xuất hiện. Cứ mỗi lần nó xuất hiện con liền răn đe nó là "mày mà cứ như vậy là bị luân hồi đó".

Tuy nhiên, nhiều lúc con thấy mình hay quên để ý đến ý nghĩ, lời nói, hành động. Lắm lúc con bị cuốn theo những suy nghĩ một lúc lâu rồi mới tỉnh, nói rồi mới biết mình nói điều vô ích, chưa suy nghĩ gì mà chân tay đã hành động rồi. Không biết suy nghĩ của con đúng hay sai, nhưng lúc nào nghĩ về câu nói trên của thầy con hoan hỉ lắm. Nó như là nguyên tắc mà cũng không phải nguyên tắc cuộc sống của con vậy, vì con thấy thực hiện nó cũng bình thường, không khó lắm.
Xin thầy chỉ dạy cho con! Kính thầy.

Trả lời:
Con thấy tới đâu thì cứ sống như vậy, rồi qua đó mới biết điều chỉnh nhận thức và hành vi trên sự kiện thực tế đang diễn ra. Cái ta ảo tưởng càng ít xen vào lăng xăng tạo tác thì càng thấy  rõ pháp vận hành tự nhiên và chính xác. Đừng sống theo quan điểm nào, cũng đừng sợ sai xấu, càng bình tĩnh sáng suốt mà thấy thì càng dễ phát hiện hành động, nói năng, suy nghĩ sai xấu và nhờ vậy mới nhận ra sự đúng tốt tự nhiên muôn đời của pháp. Con cứ thế mà sống với niềm tin bất động nơi tánh biết và pháp.

trungtamhotong.org

Trong Lâm Tế Lục, Tổ có nói rằng mục đích của Tổ là đánh phá, trị bệnh và cởi trói. Như vậy thì mục đích của Tổ không phải là đưa ra những tư tưởng uyên áo để chúng ta học hỏi, đàm luận và mắc kẹt vào đấy. Vì vậy nếu ta học Lâm Tế Lục với mục đích tìm cầu những tư tưởng uyên áo để đàm luận và để mắc kẹt vào chúng là ta đã đi ngược với ý của Tổ. Những giáo lý và những phương tiện thi thiết của người xưa (người xưa ở đây là Bụt và Tổ) sẽ trở thành những cái bẫy sập giam hãm ta, vì vậy ta hãy cẩn thận, hãy nhớ tất cả những thi thiết ấy, dù là tam thân, thập địa, thế giới hoa tạng hay tịnh độ..., trước hết đều là những giả danh (Tổ gọi là danh từ suông, văn cú, chữ nghĩa). Nếu ta mắc kẹt vào những thi thiết ấy, cho chúng là những thực tại khách quan có mặt ngoài ta, là ta đã bị sa vào bẫy sập.

Ta không nên đi tìm cầu Bụt, Tổ, Bồ Tát, tam thân, thập địa, thế giới hoa tạng, lầu các của Di Lặc ngoài ta. Ta phải chấm dứt mọi tìm cầu. Phải ngưng sự tìm cầu ngay và hãy trở về bản thân trong giây phút hiện tại. Bản thân trong giây phút hiện tại chứa đựng tất cả những gì ta muốn tìm cầu: pháp thân, bát nhã, giải thoát, Bụt, Tổ và các cõi nước trang nghiêm.

Bản thân ở đây không hẳn là năm uẩn, vì năm uẩn vô thường có đó không đó. Nhưng bản thân cũng không phải là một cái gì có thể nhận thức ngoài năm uẩn, bởi vì nhờ có năm uẩn nương nhau mà ta nhận diện được bản thân ấy vốn là con người thật của chính ta. Con người thật ấy là chân tâm sáng chói có diệu dụng nhận diện và tiếp xúc với mọi mầu nhiệm của sự sống: Tổ gọi đó là cái tinh minh sáng rỡ biểu hiện thành sáu đạo thần quang: khả năng thấy, nghe, ngửi, nếm, xúc chạm và tư duy. Năm uẩn là vô thường nhưng bản tâm biểu hiện nhờ năm uẩn là con người thật của ta thì không sinh, không diệt, không có, không không, vượt thoát mọi khái niệm.

Đó là con người thật không có vị trí (nghĩa là không thể được đồng nhất với một uẩn trong năm uẩn hoặc cả năm uẩn). Con người thật đó là Bụt. Bụt không phải là một thực thể có ngoài con người thật đó. Bụt và chúng sinh không phải là hai thực thể riêng biệt (Phật sinh vô nhị). Nếu không thấy được điều này, nếu không có đức tin vững chãi nơi sự thật này, thì không bao giờ chấm dứt được sự tìm cầu, phóng thể, vẫn không dừng lại được để làm một con người vô sự, vẫn còn có khuynh hướng chán phàm yêu thánh, vẫn chưa có được hạnh phúc và an vui thật sự.

Người nào có khả năng vận dụng được cái tâm sáng chói và sáu đạo thần quang kia thì có thể ngay tại đây trong giờ phút này tiếp xúc được với thế giới hoa tạng, với tam thân, với hằng sa Bụt và Bồ tát, có thể ứng thân hiện vật, độ đời, giúp người, và thấy rằng tất cả những cảnh giới này cũng đều là những hình ảnh phản chiếu (quang ảnh) của cái tâm sáng chói và mầu nhiệm kia.

Mẫu người lý tưởng trong đạo Bụt nguyên thỉ là vị La hán, mẫu người lý tưởng trong đạo Bụt đại thừa là vị Bồ tát, còn mẫu người lý tưởng trong thiền Lâm Tế là con người vô sự. Con người vô sự là con người không chạy theo nắm bắt bất cứ một cái gì nữa cả, dù đó là Bụt, là Tổ, là Niết bàn, là Tam thân, là Tịnh độ.

Con người vô sự là người đã dừng lại, không còn dính mắc vào một lý thuyết, một giáo pháp, một đường lối nào nữa hết. Con người vô sự có tự do, có khả năng sống hạnh phúc ngay trong giờ phút hiện tại, không bị bất cứ một cái gì có thể kéo đi, kể cả lý tưởng độ sinh, cứu đời. Bởi vì lý tưởng độ sinh cứu đời cũng có thể bắt mình chạy đi tìm cầu, bỏ mất giây phút hiện tại, bỏ mất cái tâm sáng chói và sáu đạo thần quang đang có mặt, vốn là nguồn gốc của tất cả chư Bụt và các Phật độ.

Bụt không phải là đối tượng tìm cầu của ta, đừng lấy Bụt làm mục tiêu lý tưởng của mình, đừng cho Bụt là một thực thể tồn tại ngoài ta. Hình ảnh của ta xây dựng trong đầu về Bụt không phải là Bụt. Bụt ấy có sinh, có trú, có hoại, có diệt, Bụt ấy không đáng là hình ảnh lý tưởng mà ta chạy theo. Bụt ấy là một bóng Ma, gọi là Ma Bụt, có thể hớp hồn ta, vì vậy gặp Ma Bụt ta phải chém đầu liền, gặp Ma Tổ cũng vậy, ta cũng phải chém đầu. Ta phải chém đầu tất cả các loài Ma, bởi vì tất cả những tạo dựng của trí óc, tất cả những thi thiết của cổ nhân chỉ có giá trị của thuốc hay trị bệnh, nếu ta xem những cái đó là những thực tại có thật biệt lập ngoài ta, không phải là những phương tiện chữa trị các căn bệnh si mê, tham ái, sân hận và tìm cầu của ta thì chúng trở thành chướng ngại, trở thành bẫy sập, vì vậy ta phải chặt đầu chúng mỗi khi chúng xuất hiện.

Con người thật, con người vô sự không bao giờ bị cảnh vật lôi kéo, vì vậy luôn luôn giữ được tự do. Cảnh giới Ma không lôi kéo mình được đã đành, cảnh giới Bụt cũng không lôi kéo mình được. Tại vì mình đã thấy rằng Ma và Bụt tương tức, Ma và Bụt bất nhị, đó là bệnh và thuốc có mặt một lần để trị nhau, để nương nhau. Con người vô sự vì thế thấy Ma cũng mỉm cười và thấy Bụt cũng mỉm cười. Con người vô sự có thể đánh dẹp được cả Ma và cả Bụt.

Tổ khuyên mọi người đừng ỷ lại vào kẻ khác, dù họ tự gọi là Bụt, là Tổ, là đại thiền sư, là thánh tăng, đừng đi tìm kiến giải nơi từ chương, nơi kinh điển, nơi văn cú, đừng kẹt vào các danh từ, đừng hy vọng tìm giải thoát và trí tuệ nơi sự học hỏi và nghiên tầm kinh điển. Tìm giải thoát và giác ngộ nơi sự nghiên tầm kinh điển cũng như hy vọng tìm được những giọt nước mát trong một bộ xương khô. Giáo điển chỉ là những bộ xương khô. Phải trở về giây phút hiện tại, vận dụng cái tâm sáng chói đang có mặt ngay tại đây thì mới có thể tiếp xúc được với giải thoát và giác ngộ, tiếp xúc được với Bụt và Tổ đang là những thực thể sống động nơi giây phút này.

Người tu đạo không cần phải dụng công mệt nhọc. Đừng đày đọa thân thể và tâm trí bằng cách chạy đi tìm cầu. Trong tinh thần vô đắc mình phải thấy rằng mình đã là cái mình đang tìm cầu rồi, cũng như đợt sóng tự biết mình là nước, có thể ngưng ngay lại sự bôn ba đi tìm nước. Phương pháp thực tập là dừng lại, bởi vì giây phút hiện tại nào cũng là giây phút trở về ngôi nhà đích thực của chính mình, từ bước chân, hơi thở cho đến hành động ăn cơm, mặc áo, uống nước, đi cầu. Không cần đi đâu hết, không cần làm gì nữa. Cái mà mình đi tìm đã có sẵn ngay ở đây. Vì vậy mình có thể thực sự là một người vô sự. Nếu mình tiếp tục đày đọa thân tâm vì sự thực tập, vì sự tìm cầu, vì sự nghiên cứu, vì sự dụng công khổ nhọc của mình thì mình đi ngược với con người của Tổ và của Bụt, và mình cách xa với Tổ và Bụt như trời xa cách đất.

Con người vô sự là con người tự do, ở đâu cũng làm chủ được mình. Nếu mình có được cái thấy chân thật (kiến giải chân chính) thì mình không còn bị kẹt vào những tướng sinh, trú, dị, diệt của vạn pháp, kể cả những tướng sinh, trú, dị, diệt của Bụt Thích Ca, và vì vậy mình cũng không bị kẹt vào hóa thân Bụt. Dù sự vật quanh mình và chính bản thân năm uẩn của mình có đang đi ngang qua những tướng sinh, trú, dị, diệt ấy mình cũng không trở thành nạn nhân của sự buồn vui hay thương ghét. Mình không bị cảnh đoạt. Mình luôn luôn đứng vào vị trí chủ động, đứng vững trong chánh kiến của mình và không trở nên nạn nhân của hoàn cảnh, của kẻ khác, không than phiền rằng hoàn cảnh như thế đó, người ta như thế đó cho nên tôi đã phải như thế này. Mình chuyển được hoàn cảnh mà hoàn cảnh không thể chuyển được mình. Mình luôn luôn là con người thật của mình trong bốn động tác đi, đứng, nằm, ngồi, mình không cần phải đóng kịch, dù là đóng vai giải thoát, đóng vai giác ngộ, đóng vai đại thiền sư. Cái này gọi là ‘tùy xứ tác chủ, lập xứ đắc chân’. Con người thật có nghĩa như thế.

Vì mình có khả năng sống với con người thật của mình cho nên mình không cần phải làm dáng làm điệu. Mình đâu có cần phải chứng tỏ mình là giải thoát, là giác ngộ. Mình có thể sống một cuộc sống bình thường, mình chỉ cần làm một con người bình thường. Con người bình thường này là con người vô sự, có giá trị cao hơn cả những vị Bồ tát tự xưng là đang đi trên con đường viên đốn, đang đi ngang qua mười địa, đang đi vào tịnh độ, tại vì các vị này vẫn còn mang theo tâm niệm yêu thánh, ghét phàm, vẫn còn cái nhìn nhị nguyên, vẫn còn đi tìm cầu, chưa dừng lại được. Con người vô sự mới đích thực là con người đáng được chư thiên ca tụng, được địa thần nâng gót, được chư Bụt muôn phương xưng tán. Tại vì con người vô sự là con người hoàn toàn tự do, vô tướng, không làm dáng làm điệu, không cần để lại vết tích gì.

Con người vô sự này chính là Bụt, là Tổ đích thực. Ngay trong giờ phút này, con người (vô sự) ấy đang ở trên quê hương của mình, không cần đi tìm cầu gì nữa. Ngay trong giờ phút này, con người ấy có thể ứng thân hiện vật, thể hiện thần thông, tiếp xúc với chư Bụt mười phương, rong chơi nơi mọi cõi nước, và dù năm uẩn của mình vẫn còn là năm uẩn có sinh có diệt, người ấy vẫn có thể ngay trong giờ phút hiện tại, biểu diễn được phép thần thông là đi an lạc ngay trên mặt đất (địa hành thần thông). Người ấy không cần đi đâu hết, không cần phải ra khỏi tam giới. Tam giới đối với người ấy chỉ là quang ảnh. Người ấy có tự do cho nên người ấy thảnh thơi ngay tại nơi này, những yếu tố của tam giới là dục, sắc và vô sắc không động được người ấy.

Tổ Lâm Tế rất có ý thức là những lời nói của Tổ chỉ là những phương tiện đánh phá, cởi trói và trị bịnh nên Tổ không muốn chúng ta xem những lời nói ấy là khuôn vàng thước ngọc để học hỏi và tôn thờ. Tổ dạy rằng những lời Tổ nói chỉ là những bức vẽ được thực hiện trong hư không, chúng ta đừng bị kẹt vào chúng. Tổ dạy: Để độ đời, có khi ta phải mặc đủ thứ áo: áo thanh tịnh, áo giải thoát, áo giới luật, áo vô phân biệt... Thấy những chiếc áo ấy người ta phát sinh kiến giải rồi bị mắc kẹt vào những kiến giải ấy. Vì vậy có khi ta phải cởi hết áo ra, để cho người ta thấy được con người. Con người có thể mặc áo. Nhưng con người không phải là áo. Chỉ khi nào thấy được con người, ta mới tiếp xúc được với con người, và với con người trong ta, và chỉ lúc ấy ta mới buông bỏ được tất cả những gông cùm mình từng mang lấy xưa nay, những gông cùm do cổ nhân (Bụt, Tổ) thi thiết và đem tới. Thấy được con người thật, họ mới đạt được quả vị vô sự.

Không nên đi tìm Văn Thù trên Ngũ Đài Sơn, không nên đi tìm Quan Âm ngoài biển Nam Hải, không nên đi tìm Phổ Hiền ở Nga Mi Sơn. Các vị làm gì có mặt trên đó. Các vị đang có mặt tại đây, trong giờ phút này trước mặt chúng ta, trong tâm chúng ta. Phải tiếp xúc với các vị ngay trong giờ phút này. Nếu thất bại thì sẽ thất bại mãi mãi trong tương lai, tại vì Văn Thù, Phổ Hiền và Quan Âm không có trong tương lai và không thể tiếp xúc được trong tương lai. Ta là kẻ đại trượng phu, tại sao ta phải đi tìm Văn Thù, Phổ Hiền và Quan Âm ngoài ta. Ta chính là Văn Thù, Phổ Hiền và Quan Âm ngay tại đây, trong giây phút hiện tại.

Từ bỏ sự tìm kiếm bên ngoài không phải là để bắt đầu một sự tìm kiếm bên trong. Cái mà ta tìm cầu bên ngoài đã không có thì bên trong làm gì có! Trong và ngoài chỉ là hai ý niệm. Động cũng không phải là nó mà Tĩnh cũng không phải là nó. Đừng tưởng Tĩnh là cửa ngỏ và bức màn vén cho ta thấy sự thật. Sự thật vượt ra ngoài động và tĩnh, vượt ra khỏi trong và ngoài. Công án cũng như mặc chiếu đều là sự tìm cầu, không thể đưa ta tới trạng thái vô sự.

Để độ người, ta có thể hoặc đoạt cảnh, hoặc đoạt nhân, hoặc đoạt cả cảnh và nhân, hoặc không cần đoạt cái gì hết. Đoạt cảnh là giúp cho người ta chấm dứt sự tìm cầu bên ngoài. Con chó có Phật tính không, đại ý của Phật pháp là gì, chủ ý của Tổ Đạt Ma là gì? Tất cả những cái ấy đều là bẫy sập. Tìm hiểu tất cả những cái đó không có ích lợi gì cho sự thực hiện tùy xứ tác chủ, lập xứ đắc chân cả. Phải đoạt tất cả những cảnh đó. Nếu cần thì đánh. Nết cần thì hét. Nhưng học nhân có thể trở về và mắc kẹt vào chủ thể nhận thức, nghĩ rằng mình đã thoát được đối tượng nhận thức. Nhưng chủ thể làm gì có, nếu đối tượng không có? Cho nên đoạt cảnh xong cũng phải đoạt người. Đoạt cảnh mà giúp người ta đừng kẹt vào người thì hay rồi, nhưng nếu người ấy còn kẹt vào nội hướng, vào chủ thể thì phải đoạt luôn. Có khi đoạt người có thể giúp kẻ kia thoát luôn cả cảnh cùng một lúc. Đó là những phương tiện đánh phá, cởi trói, trị bệnh, có gì là thần kỳ bí hiểm?

Kiến giải chân chính không phải là kết quả của công phu nghiên tầm học hỏi. Kiến giải chân chính là cái thấy sâu sắc về tính không sinh không diệt, không người không ta, không có không không của vạn pháp. Thấy được là thấy ngay, không thấy được thì có nói qua nói lại nhiều lần cũng vô ích. Cho nên đệ nhất cú, câu khai thị đầu, là cơ hội duy nhất. Đánh mất cơ hội này thì đánh mất hết. Đệ nhị cú là sự vớt vát. Đệ nhị cú chỉ là sự an ủi. Đệ tam cú là sự thất bại hoàn toàn. Tứ liệu giản không có gì bí hiểm thì tam huyền, tam yếu cũng như tiếng hét và cây gậy, cũng không có gì là bí hiểm.

Trong quá trình học hỏi và tu chứng, công phu tham vấn được dựa trên nguyên tắc chủ và khách. Chủ đáng lý là phải độ được khách. Chủ là người thiện tri thức và khách là người đến tham vấn. Có khi khách giúp được chủ. Có khi khách giúp được khách. Có khi chủ giúp được khách. Có khi chủ giúp được chủ. Có khi chủ và khách đều giúp được nhau. Có khi chủ và khách làm hại cho nhau. Đó là những trường hợp ta có thể nhận diện nếu ta có được trực giác của chánh kiến. Cũng không có gì là bí hiểm trong tứ tân chủ.

Tuệ giác không phải là kiến thức khái niệm. Tuệ giác có khả năng mang tới sống động và tự do trong giây phút hiện tại. Kiến thức không làm được việc ấy. Vì vậy cho nên không hiểu thì bị đòn đã đành mà hiểu cũng bị đòn như thường, nếu ‘hiểu’ chỉ là kiến thức suông mà không phải tuệ giác. Nếu thấy được điều này, ta có thể cảm thông được với những gì đang xảy ra trong các cuộc đối diện: Ta không nên cố tìm trong các mẫu đối thoại và hành xử (khám biện) ấy những tư tưởng đặc thù hoặc những ý chỉ sâu sắc. Những gì ta thấy đang xảy ra giữa các đương sự là cơ hội của họ. Nếu đứng ngoài mà quán sát ta sẽ không thấy được gì. Nếu ta bước vào trong, đem hết sự sống của ta ra tham dự thì ta có thể có một cơ hội để tuệ giác bừng mở. Nếu bước vào trong mà ta không cảm được một cái gì hết, thì có nghĩa là trường hợp đó không phải là trường hợp của ta, thế thôi.

Cũng như khi ta đứng ngắm một bức tranh siêu thực, ta đừng cố tìm hiểu nghĩa lý. Ta đừng nói là ‘ta không hiểu’. Hiểu hay không hiểu ta cũng lãnh ba mươi gậy như thường. Tổ không có ý muốn khuyên ta chấm dứt sự học hỏi và thực tập giới, định và tuệ. Tổ chỉ muốn ta đừng mắc kẹt vào sự học hỏi và thực tập mà thôi. Học hỏi để trở thành học giả, tam tạng pháp sư, thuyết giảng thao thao bất tuyệt, Tổ không cần cái đó. Cái đó Tổ gọi là nghiệp địa ngục. Bản chất của nó là sự tìm cầu, không hẳn là sự tìm giải thoát mà là sự tìm cầu danh lợi. Ta cần học hỏi, ta cần hành trì, nhưng sự học hỏi và hành trì ấy phải có tác dụng giúp ta trở thành con người vô sự, con người giải thoát. Bằng không, những học hỏi và những thực tập đó chỉ là gông cùm.

Con người vô sự là con người tùy xứ tác chủ nên không phải là con người thụ động. Trái lại, người ấy luôn luôn đứng về phía chủ động. Ta không thể nào nói rằng: nếu người tu đạo không theo đuổi một chí hướng, không thao thức thực hiện một lý tưởng, không có mục đích theo đuổi, thì ai sẽ là người tế độ chúng sinh, cứu vớt những loài đang chìm đắm trong biển khổ? Bụt là một người vô sự, không tìm kiếm một cái gì. Nhưng Bụt là một người hoạt động độ sinh không ngừng nghỉ. Con người vô sự tuy rất tích cực trong việc giúp đời độ người, nhưng không bao giờ bị kéo theo hoàn cảnh và công việc, không bao giờ đánh mất mình trong mong cầu, trong dự án, trong công việc. Con người vô sự luôn luôn còn là mình, còn tự do, không bao giờ bị ‘burn out’ (hết xí quách), cho nên con người vô sự còn mãi thong dong.

Tổ khuyên chúng ta: đừng chạy theo danh lợi, đừng chạy theo sự nghiệp, đừng bỏ thì giờ mua vui, đừng ham xây cất chùa lớn, đừng vận động làm tăng thống, đừng cố thi đậu bằng tiến sĩ, đừng mong cầu chức vụ đại thiền sư. Chỉ cần mỗi ngày một bát cơm, một manh áo, một chiếc giường nhỏ. Để thì giờ để sống thật với mình, để trở thành một con người vô sự, giải thoát thật sự. Tất cả những công phu học hỏi và tu tập đều phải giúp cho mình trở nên thong dong, đem lại hạnh phúc ngay trong giờ phút hiện tại. Nếu không làm được như vậy, thì tất cả đều chỉ là gông cùm. Con người thật của ta, vô vị chân nhân, cũng như con người thật của Bụt, đang có mặt đích thật trong giờ phút hiện tại. Hãy trở về vận dụng cái tâm sáng chói với sáu đạo thần quang để nhận diện nó. Nó không phải là sáu trần đang mang tính thành, trú, hoại, không. Nó không phải là một vật, vì vậy gọi nó là một vật thì không đúng. Nhưng nó đang có mặt kia, và ta chỉ cần nhận diện nó.

Trích từ Tinh Yếu Lâm Tế Lục - Thích Nhất Hạnh. Nguồn langmai.org